په میونخ کې څېړونکو د AI په اساس د موږکانو د ټول بدن یو اطلس جوړ کړی چې ښيي چاغوالی څنګه د څېړې د مخ حسي اعصابو ته زیان رسوي او systemic inflammation یا سیسټمیک التهاب رامنځته کوي [1].
دا څېړنه د چاغوالي په اړه پوهه له یوې میټابولیک اختلال څخه یوې systemic حالت ته اړولې چې په فزیکي توګه په ټول بدن کې د اعصابو جوړښتونه او نسجونه (tissues) بدلوي [2]. د دې بدلونونو د سیلولري resolution په واسطه د لیدلو پهڅو، ساینس پوهان اوس کولی شي تعقیب کړي چې د وزن زیاتوالی څنګه پر هغو ارګانو او اعصابو اغېزه کوي چې مخکې په چاغوالي څېړنو کې له پامه اخیستل کېدل [3].
دا مطالعه د Helmholtz Munich او Ludwig Maximilians University (LMU) Munich د ټیمونو او نورو همکارو ادارو لخوا ترسره करण्यात شوې [1]. څېړونکو وویل چې دوی د موږکانو د بدن لپاره یو جامع نقشه جوړولو لپاره د AI یو نوی چوکاټ (framework) کارولی، چې دوی ته یې اجازه ورکړه ترڅو په یو وخت کې په څو سیسټمونو کې د ناروغۍ اړوند بدلونونه وګوري [2].
تر ټولو مهمو موندنو څخه یوه د مخ د حسي اعصابو ځانګړی تخریب دی [3]. پداسې حال کې چې چاغوالی معمولاً د cardiovascular یا endocrine ستونزو سره تړاو لري، دا اطلس ښيي چې دا حالت د مخ د اعصابي سیسټم په برخه کې هم برید کوي [2]. د AI نقشې ښودلې چې دا اعصابي زیان د پراخ التهاب (inflammation) په څärګه رامنځته کېږي چې په ټول بدن کې خپاتېږي [1].
ټیم دا چوکاټ داسې ډیزاین کړ چې د ساده میټابولیزم څخه هاخوا اغېزې څرګند کړي [2]. د بدن د لوړ resolution په نقشه کولو سره، څېړونکي کولی شي په دقیق ډول پیژندل شي چې سیلولري تخریب چیرته پیل کیږي او څنګه د مختلفو نسجونو له لارې مخکې ځي [3]. دا تګلاره د دې لپاره چې چاغوالی څنګه د جلا شویو نښو د ټولګې پر ځای د یو systemic ناروغۍ په توګه کار کوي، یو جامع لیدل وړاندې کوي [1].
دا موندنې په 22 مای 2026 रोजी خپرې شوې [2]. څېړونکو وویل چې د AI په اساس دا اطلس یو پلان وړاندې کوي چې څنګه systemic obesity د بدن سیلولري جوړښت ته اغېزه کوي [1].
“چاغوالی د مخ حسي اعصابو ته زیان رسوي او په ټول بدن کې پراخ التهاب رامنځته کوي.”
دا څېړنه وړاندیز کوي چې د چاغوالي پیچلتیاوې د وزن او د وینې د شکر څخه ډېر لیرې ځي، او احتمالا پر حسي ادراک او نیورولوژیکي روغتیا اغېزه کوي. د دې ثابتولو سره چې چاغوالی د اعصابو ته فزیکي زیان او systemic inflammation سبب ګرځي، دا مطالعه د نویو درملنیزو هدفونو لپاره لاره هواره کوي چې د میټابولیک تخریب څخه د اعصابي سیسټم د ساتنې تمرکز لري.
