د پاریس یو استینافی دادګیرې Air France او Airbus د 2009 کال د Flight 447 د چپه کېدو په تړاو د شرکتي قتل په تور مجرم اعلان کړ [1].
دا حکم په فرانسه کې یو مهم حقوقي وړاندګونه رامینځته کوي، ځکه چې یو وړونکی او د الوتکې تولیدونکی دواړه د یوې fatall aviation disaster لپاره جنایي توګه जबाबوار holdings کړل. دا پریکړه د کلونو حقوقي جګړو څخه وروسته شوې چې د هغه چپه کېدو په اړه وه چې د Rio de Janeiro څخه پاریس ته د پرواز پربه په اتلانټیک سمندر کې رامنځه شوې وه [2].
دادګیرې دا حکم په 21 مای 2024 کال کې وړاندې کړ [3]. په پریکړه کې ویل شوي چې هوایي شرکت او تولیدونکی د طوفان panahon کې د الوتکې د stall (سرکېدو) او وروسته د چپه کېدو لپاره یوازینۍ او بشپړ المسؤولیت لري [4]. په دې پېښه کې 228 کسان ووژل شول [5].
دادګیرې وویل: "Airbus او Air France د پاریس د استینافی دادګیرۍ توسط د شرکتي قتل په تور مجرم اعلان شول" [6]. دا پریکړه پخوانیو حقوقي لاره-لاړیو ته بدل کیږي او د دې ټراژډۍ بار د پلوټانو د تېښې یا د هوا د ناڅاپي حالاتو پر ځای پر شرکتي غفلت اچوي.
حقوقي متخصصینو د دې پریکړې تاریخي اهمیت ته اشاره کړې. یو حقوقي تحلیلګاره وویل: "دا حکم د فرانسوي حقوقي تاریخ کې د شرکتي قتل لومړنی محکومیت دی" [7].
د 2009 کال چپه کېدل [8] د الوتکې د airspeed indicators (د سرعت ښودونکو) ډیزاین او د طایارانو د هغه روزنې په اړه چې څنګه په لوړوالي کې د stall حالاتو سره چلند وکړي، د ډیرې څیړنې موضوع وه. د دواړو ادارو مجرمه اعلانولو سره، دادګیرې د الوتکې له ډیزاین څخه نیولې تر پرواز د عملیاتي اجرایې پورې یو سیسټماتیک ناکامي ومنله [4].
که څه هم ډیری راپورونه دا محکومیت تاییدوي، مګر ځینې ریکارډونه د یوې ټیټې کچې د قاضي لخوا پخوانی بېګناهي ښیي، چې د فرانسوي قضایي سیسټم کې د دې کیسې پیچلی حقوقي سفر څرګندوي [9].
“دا حکم د فرانسوي حقوقي تاریخ کې د شرکتي قتل لومړنی محکومیت دی.”
دا حکم په فرانسه کې د هوایي خوندیتوب حقوقي چوکاټ بدلوي او شرکتي قتل د سیسټماتیک ناکامیو لپاره د یو ممکن محکومیت म्हणून معرفي کوي. د تولیدونکي او operatror دواړو په یو ځای जबाबوار کولو سره، دادګیرې ته اشاره کړې چې تخنیکي ډیزاین کې عیبونه او عملیاتي غفلت سره تړاو لري، چې دا ښایي په ټوله نړۍ کې د aerospace شرکتونو حقوقي مسؤلیت زیات کړي کله چې د خوندیتوب سیسټمونه ناکام شي.
