هوايي شرکتونه د جټ تېلو د ناتو نوسو سره په جګړه کې دي

په ټوله نړۍ کې هوايي شرکتونه هڅه کوي چې د جټ تېلو د نوسو لګښتونو او د مسافرانو لپاره د ټیکټونو د مناسب قیمتونو ترمنځ توازن ته ځوګار شي [1, 2].

دا مبارزه ځکه مهمه ده چې تېل د شرکتونو لپاره اصلي عملیاتي لګښت دی. د قیمتونو سخت بدلونونه د شرکتونو ګټه ورې کوي او ممکن هوايي شرکتونه مجبور کړي چې د ټیکټونو قیمتونه لوړ کړي یا د مالي سقوط څخه د بچکړې لپاره د حکومت مداخلې غوښتنه وکړي [1, 2].

پlangs recent ډیټا د تېلو په قیمتونو کې متضاد تمایلات ښيي. د 2024 کال د می د 29مې په هفته کې، د جټ تېلو قیمتونه 11.4% ټیټ شول او په اوسط کې د هر بیرل قیمت له 141 ډالرو څخه لږ زیات و ^[1]. دا د 2024 کال د اپریل او می ترمنځ نږدې 25% میاشتنی ټیټیدو څخه وروسته راغلی ^[1].

سره له دې چې دا لنډمهاله ټیټیدونکي قیمتونه دي، خو پراخ تمایل لا هم لوړ دی. د جټ تېلو قیمتونه په کالیزه اساس نږدې 60% لوړ شوي دي ^[1]. نور راپورونه د قیمتونو ډیر سختې زیریان ښيي، چې چیرې د 'spot prices' په یوې میاشت کې تقریباً 80% زیات شول او نږدې 4 ډالرو ته ورسیدل ^[5].

سیاسي او جغرافیایي ناثابتي دې نوسو ته د لامل کیدو کېکه اړیکه لري. وروسته له هغه چې امریکا او اسرائیله د ایران په بمباریو پیل وکړ، د تېلو قیمتونه تقریباً 40% زیات شول ^[4]. دې لګښتونو په کاناډا، متحده ملکري او امریکا کې د هوايي شرکتونو ته زیان رسولی [2, 3, 5].

کم لګښت لرکې (Low-cost) هوايي شرکتونه د دې نوسو وړاندې په ځانګړي ډول زیانمن دي. ځینې بجټي شرکتونو د تېلو د لګښتونو د اغیزو د جبر لپاره د 2.5 ملیارده ډالرو مالي مرستې غوښتنه کړې ده ^[6].

د British Airways او د IAG نورو غړو شرکتونو ویلي چې د تېلو د قیمتونو زیاتوالی ممکن په نهایت کې د ټیکټونو د قیمتونو لوړولو ته اړ اړ کړي ^[3]. د کاناډا هوايي شرکتونه هم په ورته ډول د تېلو د 'hedging' او د لګښتونو د سمدни فشارونو ترمنځ د توازن په لټه کې دي ^[2].