د Alberta پریمیر Danielle Smith د 21 مې 2026 रोजी ولایت ته په تلویزیوني لاره یو نادیر خطاب وړاندې کړ [1].
دا خطاب په داسې حساس وخت کې وړاندې کېږي چې ولایتي حکومت د کاناډا څخه د Alberta د جلا کېدو په اړه د ریفرنډم د احتمالي امکان په اړه فکر کوي. دا ګام د جلا کېدو د تحریک په لور یو احتمالي زیاتوالی ښيي او کولی شي د کاناډا د فیډریشن سیاسي منظره په بنسټیزه توګه بدله کړي.
د Smith پریکړه چې په لومړیو ساعتونو کې په مستقیمه توګه عامه جمهوریت ته خبرې وکړي، د یو نادیرې پېښې په توګه بیان شوې ده [1]. که څه هم ځینې راپورونو اشاره کړې وه چې دا خطاب به د پسرینې جلسې وړاندې وي او د راتلونکي بودیجې پر محور وي [2]، خو نورو سرچینو ویې ویل چې د دې خطاب اصلي هدف د جلا کېدو د تحریک شاوخوا د نوي پاملرنې په اړه خبرې کول دي [3].
Smith ویال: "دا وخت دی چې رایګيرۍ وشي، په دې موضوع کې د Albertans اراده وپېژندل شي او وړاندې لاړ شو" [2].
د پریمیر دا څرګندونې د خپلواکۍ په اړه د رسمي رایې ګيرۍ د شدیدې اټکلونو له یوې دورې وروسته راغله. د خطاب وخت د دغه تحریک مخالف 입 قانوني فعالیتونو سره یو ځای شوی و. یو قانوني کمیټې د 21 مې ماسپمازې خبره وکړه چې د کاناډا پلوي او د جلا کېدو ضد یو petitioned (وینټشن) ولایتي کابینې ته واستوي [4].
دا وینټشن د ځینو قانونګرانو او اتباعو لخوا یو رسمي کوشش دی ترڅو د حکومت د ریفرنډم پروسې له پیل وړاندې د جلا کېدو د تحریک وړاندې ودرول شي. د دې دوو ډلو ترمنځ ټانشن — هغه څوک چې د جلا کېدو لپاره رایې غواړي او هغه څوک چې د کاناډا سره د دوامداره یووالي ټینګار کوي — په ولایت کې یو ناڅرګنده سیاسي atmosfeer رامینځه راوستی دی.
د ولایت د وضعیت د تلویزیوني فارمټ په کارولو سره، Smith هڅه وکړه چې د بحث شرایط تعریف کړي. دا خطاب د عامه sentiment د اندازه کولو او احتمالي د رایې ګيرۍ لپاره د یوې تایم لاین ټاکلو لپاره د یو میکانیزم په توګه کار کوي چې به د فیډرال حکومت سره د ولایت راتلونکی تړاو ټاکي [3].
“"دا وخت دی چې رایګيرۍ وشي، په دې موضوع کې د Albertans اراده وپېژندل شي او وړاندې لاړ شو."”
د جلا کېدو د ریفرنډم په لور حرکت د سیاسي ریټوریک څخه د یو احتمالي دستوري بحران لور ته یو مهم بدلون ښيي. Smith د دې موضوع د 'د Albertans د ارادې' په توګه وړاندې کولو سره، ولایتي حکومت د ډیموکراټیک څرګندون د یو تسهیل کونکي په توګه ځای پر ځای کوي او په عین حال کې د ولایتي سرحدونو پر وړاندې د فیډرال حکومت واک ته ننګ ütنه کوي. د پریمیر د رایې ګيرۍ غوښتنې او د قانوني کمیټې د کاناډا پلوي وینټشن ترمنځ ټکر د یو ژورې وېشل شوې ولایتي حکومت په اړه اشاره کوي چې د خپلواکۍ په اړه یو لوی خطرناک شرط (gamble) ته facing کوي.
