د البیرټا پریمیر ډانیل سمیت وویل چې ایالتي حکومت به په دې اړه یو ریفرنډم ترسره کړي چې آیا د کاناډا څخه د جلا کېدو لپاره یو بل راتلونکی ریفرنډم ترسره شي [1].
دا ګام د انرژۍ له نظره بډایه ایالت او föډرال حکومت ترمنځ د سیمه ایزو tensione هاوړې د یوې مهمې ډګې signal ورکوي. دا پریکړه د کاناډا کنفډریشن قانوني او سیاسي سرحدونه ازمایي او په عین حال کې د جلا کېدو احساساتو لپاره یو رسمي میکانیزم رامینځه বদিږي ترڅو په عامه ریکارډ کې ځای ځای شي.
د دې اقدام ملاتړي استدلال کوي چې البیرټا به د یوې خپلواکې هیواد په توګه ډیر اقتصادي بریالیتوب ترلاسه کړي [1]. دوی وړاندیز کوي چې جلا کېدل به ایالت ته د طبیعي سرچینو باندې بشپړ کنټرول ورکړي، föډرال څارنه به ختمه کړي او هغه مقرراتي خنډونه به لیري چې ډیری وختونه د ایالتي ګټو سره ټکر کوي [1].
په مقابل کې، منتقدین دا وړاندیز د یو خطرناک سیاسي bluff په توګه بیانوي [2]. ځینې څارونکي خبرداری ورکوي چې د جلا کېدو لپاره فشار یوازې یو داخلي مسله نه ده، ځکه راپورونه ښیي چې روسی شبکې او د متحده ایالاتو influence-ers په ایالت کې د جلا کېدو تحریکاتو ته ملاتړ ورکړی دی [3].
اوسنی پلان سمدستي د خپلواکۍ لپاره رایې نه اخيستل. پرځوانه، دا د داسې یو بحث لپاره د عامه لیوالتیا معلومولو لپاره یو دوه مرحلې ییز پروسس رامینځه বদিږي. دا کړنلاره ایالتي حکومت ته اجازه ورکوي چې د ایالت د اساسي قانوني وضعیت په اړه د وروستۍ رایې څخه وړاندې د ریفرنډم د Idee ملاتړ اندازه کړي [1].
د پلان مخالفین وړاندیز کوي چې د داسې رایو له امله رامنځه شوی ناثاباتي کولی شي په سیمه کې د پانګونوالو باور ته زیان ورسوي. دوی استدلال کوي چې د اقتصادي نوسان خطر د سرچینو د خپلواکۍ له تصور شویو ګټو څخه ډیر لوی دی [2].
“البیرټا به اقتصادي لحاظ څخه ډیره بریالۍ وي او د خپلو طبیعي سرچینو باندې به بشپړ کنټرول ولري”
د لومړنیو رایو رامنځته کېدل یو سیاسي بفر رامینځه বদিږي چې البیرټا حکومت ته اجازه ورکوي چې föډرال چارو ته د سرکښۍ signal ورکړي پرته له دې چې سمدستي یو اساسي قانوني بحران رامنځه کړي. د لومړۍ رایې د داسې پوښتنې په بڼه چې 'آیا دویمه رایې اخيستل شي'، ایالت کولی شي د جلا کېدو ملاتړ اندازه کړي او په عین حال کې د جلا کېدو د حقیقي نیت په اړه یو ډول plausible deniability وساتي. دا ستراتیژي د سرچینو د مدیریت په اړه سیمه ایزه شکایتونه کاروي ترڅو له اوټاوا سره په خبرو اترو کې سیاسي فشار زیات کړي.
