د Alberta لومړنی Danielle Smith د 22 مای 2024 रोजी په Calgary کې یو خبری کنفرانس د ولایتي جلا کېدو په اړه د وړاندیز شوي ريفرنډوم په اړه د خبرو لپاره ترسره کړ [1].
دا ګام د فیډرالي حکومت سره د دې ولایت په اړیکو کې د یوې مهمې تشنج signal ورکوي. د رایو اچونکو څخه د دې پوښتنې په کولو چې آیا دوی په راتلونکي کې د جلا کېدو ريفرنډوم غواړي، ولایتي حکومت په داسې سیمه کې د اساسي قانوني بدلون لپاره د خلکو میل څاري چې ډېری وخت له Ottawa سره یې اختلافونه وي.
Smith وویل چې د حکومت پلان دا دی چې له Canada څخه د احتمالي جلا کېدو پروسه تشریح کړي او د ولایت د راتلونکي په اړه د عامه اندېښنو ځواب ووایي [2]. دا اقدام د سیاسي تشنجونو او ځانګړې عامه فشارونو څخه وروسته行 شوی، چیرې چې ارزوو (petitions) څخه د 700 څخه زیات لاسرېها ترلاسه شوي [3].
وړاندیز شوی رایې اچونه د رایو اچونکو لپاره د پوښتنو د یوې لویې مجموعې برخه ده. رایې اچونکي به په نه یا هو په 9 پوښتنو تصمیم ووایي [4]. د دې پوښتنو لپاره د رایو اچونې نېټه د Oct. 19 لپاره ټاکل شوې ده [4].
اقتصادي او ټولنیز فشارونو په Alberta کې اوسنی سیاسي شرایط جوړ کړي دي. ولایت په اوسنی وخت کې د 9.4 ملیارډ ډالرو بودیځي deficient اداره کوي [5]. سربېره پر دې، ولایت د پیچلو ودې هدفونو سره مخ شوی، چې په کې د نفوس 10 ملیونه خلکو تر چوکټ پورې ودې شامله ده [5].
کچه迁移 (Immigration) هم د بحثونو په یو centrally نقطه بدله شوې ده. ځینې راپورونه ښيي چې په Alberta کې د کچه迁移 کچې کمې کیږي، چې دې کار به د ولایت لخوا تمویل شویو ټولنیزو خدماتو فشار کم کړي [4]. خو نورې نظريې وړاندیز کوي چې Smith لا هم استدلال کوي چې د کچه迁移 کچو کمېدو سره سره، دا پروسه لا هم پر دغو ټولنیزو خدماتو لوی فشار اچوي [5].
Smith وویل چې دا خبری کنفرانس ځینې اړین و ترڅو په دې اړه وضاحت ورکړي چې حکومت څنګه د دې مسایلو او د احتمالي جلا کېدو د رایو اچونې قانوني چو کټ سره معامله کوي [1].
“رایې اچونکي به په نه یا هو په 9 پوښتنو تصمیم ووایي”
دا وړاندیز د جلا کېدو لپاره یو دوه-پړاویز پروسه وړاندې کوي: لومړی رایې اچونه د دې په اړه چې آیا باید بله رایې اچونه وشي. د لومړني ريفرنډوم د داسې پوښتنې په بڼه چې آیا د راتلونکي جلا کېدو رایې اچونه اړینه ده، د Smith حکومت یو سیاسي میکانیزم رامینځه راوړی ترڅو د جلا کېدو احساسات معلوم کړي پرته له دې چې سمدستي یو اساسي قانوني بحران رامنځه راشي. دا ستراتیژي ولایتي حکومت ته اجازه ورکوي چې د بودیځي deficient او ټولنیزو خدماتو فشار په اړه د عامه خپګان څخه ګټه پورته کړي ترڅو د فیډرالي حکومت سره د خپلې مذاکراتي ځواک زیاتването لپاره کارونه یې کړي.





