د Alberta رئیسې وزیرې Danielle Smith وویل چې هغې له لومري وزیر Mark Carney څخه غوښتنه کړې چې د ایالت کې د جلاګرۍ احساسات کمولو لپاره له هغې سره همکاري وکړي.
دا غوښتنه په داسې حال کې شوې چې په Alberta کې د زیاتېدونکي خپګان له امله د ملي یووالي لپاره ګواښونه پیدا شوي دي. د دې شکایتونو حلول د ایالت او فیډرال حکومت ترمنځ د رسمي جلا کیدو د مخنیوي لپاره یو مهم ګام ګڼل کیږي.
Smith وویل چې ایالت د یوې نازکې کړنکې سره مخ دی. Smith وویل: "موږ یو ډیر جدي problem ته پ وصلنا" [1]. هغې وویل چې په Alberta کې داسې قانوني او حقیقي مسائل شته چې د خلکو د کاناډا څخه هیله یې له منځه وړلې [1].
د Smith پهflatable مطابق، د اړیکو د ثبات لپاره هڅې سږ کال د Carney د واکمنې په پیل کې پیل شوې [1]. هغې وویل چې لومري وزیر او هغې په ګډه پریکړه کړې چې د دغه جلا والي سبب ګرځیدونکو مسایلو د حل لپاره به کار کوي [1].
د وضعیت بیړنی حالت د یوې پلان شوې رایګیرۍ (referendum) له لارې څرګند شوی دی. رئیسه وزیرې اراده لري چې د 2026 کال په اکتوبر کې یو رایګیري ترسره کړي ترڅو په کاناډا کې د Alberta راتلونکی ټاکل شي [3].
دا اقدام د ایالتي حکومت په ستراتیژۍ کې یو بدلون ښيي، چې د یو اړخیزو غوښتنو څخه د Ottawa سره د مذاکراتي کړنلارې لور ته حرکت کوي ترڅو د جلاګرۍ جذابیت کم کړي. Smith مخکې ویلي وو چې د فیډرال ادارو په اړه د امید نشتوالي دې تحریک ته لاره هواره کړې [1].
سره له دې چې دواړو лидеانو پر همکارۍ موافقه کړې، خو د اکتوبر د رایګیرۍ پایله به د هیواد د ثبات لپاره یو کلیدي ټکی وي [3]. د فیډرال حکومت وړتیا چې د دې ایالتي شکایتونو ته څنګه ځواب ووایي، به احتمالاً د جلاګرۍ تحریک trajectory ټاکي.
“"موږ یو ډیر جدي problem ته پ وصلنا."”
د رئیسې وزیرې Smith او لومري وزیر Carney ترمنځ همکاري د ډیپلوماسۍ له لارې د یوې সাংهیزې بحران د حل tentativa څرګندوي. خو د 2026 کال د اکتوبر په رایګیرۍ تعهد ښیي چې ایالتي حکومت د Ottawa پر وړاندې د فشار یو لوړ وسیله ساتूनه. که چیرې د فیډرال حکومت امتیازات ناکافي وګڼل شي، نو دا رایګیري کولی شي دا تحریک له سیاسي rhetoric څخه ته یو رسمي قانوني چلنګ ته تبدیل کړي چې د کاناډا د sovereignty پر وړاندې وي.
