د سطحې یخونه‌ګانې اوبو د خېژندنې له امله د ختیځ انټارکټیکا د ګلیچرونو جریان تیز شو

د سطحې یخونه‌ګانې اوبه د ختیځ انټارکټیکا د ګلیچرونو بنسټ ته رسېږي، چې د دې سبب ګرځي چې دوی په ګړندۍ manier د اقیانوس په لور به روان شي ^[1].

دا میکانیزم وړاندیز کوي چې د تودوخې لوړېدونکي درجات ممکن په هغو سیمو کې د یخ له تاوان څخه سرعت زیات کړي چې پخوا یې ډېر استیکر ګڼل کېدې، او دا ممکن پر نړیوالو د سمندرونو کچو اغیزه وکړي. که چېرې د سطحې اوبه وکولای شي د یخ ژورو طبقو څخه تیر شي او bedrock ته ورسېږي، نو د ختیځ انټارکټیکا د یخ د څاپې (Ice Sheet) ثبات ممکن له هغې څخه ډېر زیار وي چې پخوانیو ماډلونو اشاره کړې وه.

پروفیسور Shin Sugiyama او د هغه څیړنیز ټیم په Hokkaido University کې د دې څیړنې مشري کوله چې د June 2026 په میاشت کې راپورته شوې [1, 2]. څیړونکو د ختیځ انټارکټیکا د ګلیچرونو په ډینامیکو تمرکز وکړ، چیرې دوی مشاهده کړه چې اوبه یوازې په سطحې باندې نه پاتې کیږي [2, 3].

د موندنو potrivit، اوبه له سطحې څخه د ګلیچر بنسټ ته سفر کوي [1, 3]. کله چې دا اوبه تلو ته ورسېږي، د یخ او لاندې بستر ترمنځ د اړیکې غلا کوي [1, 2]. دا غلا رګړانه (friction) کموي، چې لوی ګلیچرونو ته اجازه ورکوي چې په مؤثره توګه د ساحل په لور slid شي [2, 3].

سره له دې چې انټارکټیکا اکثراً د یخ د یوې لویې ډلې په توګه لیدل کیږي، خو د ختیځ انټارکټیکا سیمه د تازه اوبو پراخ مقدارونه لري ^[2]. دا څیړنه چې د سطحې یخونه‌ګانې اوبه کولی شي په مستقیم ډول د ګلیچر د حرکت په سرعت اغیز وکړي، د هغو اقلیمي ساینس پوهو لپاره یو نوی متغیر وړاندې کوي چې د سمندرونو ته د یخ د خېژندنې نرخ تعقیبوي [1, 3].

دا څیړنه د atmosfiric warming (چې د سطحې یخونه‌ګانې اوبه رامینځه راوړي) او په bedrock کچه د یخ د فزیکي حرکت ترمنځ یو مهم تړاو په ګوته کوي [1, 2]. دا پروسه یو feedback loop رامینځته کوي چې چیرې د سطحې زیات یخونه‌ګانې اوبه د اقیانوس په لور د یخ د ګړندي ترانسپورټ سبب کیږي ^[1].