د یو loạtې سختو سمندري زلزلوں څخه وروسته په آسیا کې په څو ساحلي سیمو کې د تسونامي خبرداریها او لارښوونې জারি شوې [1].
دا خبردارۍ په لوټو ساحلې سیمو کې د میلیونونو اوسیدونکو لپاره د یوې لویې خطرې نښه ده، چیرې چې د سمندر د اوبو ناڅاپي پورته کېدل کولی شي د تلفاتونو او د ژوند له منځه تګ لامل شي.
په اندونیزیا کې، BMKG په Molucca Sea کې د ۷.۴ magnitude زلزله راپورته کړه [2]. د دې زلزلې مرکز د Ternate څخه ۱۲۶ کیلومتره شمال-لوېلو ته موقعا ትو [2]. دې فعالیت د شاوخوا ساحلې سیمو لپاره سمدستي خبردارۍ رامنځه کړې.
جاپان دغه کال په پیلا کې ورته نوسښت تجربه کړی. د ۲۰۲۶ کال د اپریل په ۲۰مه، د ۷.۴ magnitude زلزله په شمال شرقي ساحل کې راندهه شوه [3]. وروسته یو بل پیښه د ۷.۷ magnitude په کچه ثبت شوه [4]. د دې پیښو پر مهال، د جاپان气象 Agency (Japan Meteorological Agency) خبرداری ورکړ چې د تسونامي څپې تر ۳ مترو پورې رسیدلی شي [4]. خو، په Iwate ولایت کې تر ټولو لوړ ثبت شوی څپه تقریباً ۸۰ سانټیمتره و [5]. که څه هم په پیلا کې خبردارۍ ورکړل شوې وې، خو وروستیو راپورونو ښودله چې ټولې د تسونامي لارښوونې لغوه شوې [5].
په Филиپینز کې، مانیلا کې د متحده ایالاتو سفارت وضعیت څاره کړ ځکه چې په وروستیو کې ورځو کې خبردارۍ জারি شوې وې [6]. د متحده ایالاتو د سفارت یو Spokesperson ویل: "سمدستي د لوړو سیمو لور ته کوچ کړئ یا د خشکې زمینې د interior لور ته لاړ شئ" [6].
روسي چارواکو هم د جولای په ۲۹مه د یوې سمندري زلزلې څخه وروسته د تسونامي څارنې او خبردارۍ জারি کړې [1]. دې پیښې د روسیې ساحلې سیمې متاثرې کړې، که څه هم د هغه تاریخ لپاره ځانګړی magnitude په اصلي راپورونو کې نه دی ورکړل شوی.
په متاثرو سیمو کې د بیړنیو ادارو Seismic فعالیتونه څاري. د څپو د لوړوالي توپیر، چې د جاپان په وړاندوینه کې تر ۳ مترو او په حقیقت کې ۸۰ سانټیمتره ثبت شول، د لویو subduction zone پیښو څخه وروسته د تسونامي د دقیقو اغیزو د وړاندوینه کولو ستونزه په ګڼه راوړي [4, 5].
“سمدستي د لوړو سیمو لور ته کوچ کړئ یا د خشکې زمینې د interior لور ته لاړ شئ.”
د Pacific Ring of Fire په اوږمه کې د لوړ magnitude زلزلوں دا مجموعه د آسیا-پسفیک سیمې د seismic ګواښونو وړاندې د دوامداره حساسیت ته اشاره کوي. په جاپان کې د وړاندې شويو څپو او حقیقي ثبت شویو کچو ترمنځ توپیر د تسونامي په وړاندوینه کې د طبیعي ناڅرګندیتو راښکاره کوي، چې دا ثابتوي ولې چارواکي د دقیقو اندازه ګانو په انتظار کېدلو پر ځای سمدستي تخلیې ته முன்னیت ورکوي.
