د صنعتي متخصصینو غوښتنه کړې چې استرالیا باید د هیلیم خپلو منابعو ته پراسې شي، ځکه چې په منځني خ ریکو کې شخړو نړیوالې عرضې ګډوډې کړې دي.
دا بدلون خورا مهم دی ځکه چې هیلیم د microchip او semiconductor د تولید لپاره اړین دی. د دې ګاز کمښت کولی شي د AI hardware او نورو لوړ-تکنالوي اجزاوو تولید، چې په ټوله نړۍ کې کارول کیږي، ناڅاڅانه اغیزمن کړي.
دا موجوده بحره د منځني خ ریکو له روانو شخړو څخه پیدا شوې ده، چې د قطر د Ras Laffan د ګاز پلانټ تولید ته یې سخت زیان رسولی دی. په 2024 کال کې په مارچ میاشت کې د ایران میسایلو حملې دغه مرکز هدف کړ [3]، چې د تولید په مقدار کې یې لوی ټلاو راوست. دې ګډوډیو په عملي توګه د نړۍ د هیلیم تقریباً یو ترڅه عرضه کړې ده [1].
د بازار عکس العمل سمدستي و. له ایراني میسایلو حملې وروسته د هیلیم د spot قیمتونه دوه ګنډ شول [2]. که څه هم ځینې تحلیلګران وړاندیز کوي چې د قیمتونو دې لوړوالي تولیدونکو ته لنډمهاله ګټه رسوي [5]، خو نور warned کوي چې دا کمښت کولی شي د نړۍ د چپ (chip) صنعت له کاره وغورځوي [4].
د دې کمزوریو په ځواب کې، متخصصینو، چې پهqu University of New South Wales (UNSW) کې Arup George پکې شامل دی، ویلي چې استرالیا د دې خلا د پوره کولو لپاره ښه موقعیت لري. استرالیا کولی شي د خپل هیلیم ګاز په استخراج کولو سره، د انرژۍ د یوې دودیزې ایکسپورټر څخه د semiconductor د عرضې په سلسله کې په یو ستراتیژیک لوبغاړ بدل شي.
د دې منابعو پراسول به د یوې ناڅاڅلې سیمې څخه نړیواله تکیه کمې کړي. خو دا بدلون د احتمالي استخراج ځایونو څخه تر فعال تجارتي عرضې پورې د پراسې لپاره د substancial زیربنایی پانګونې اړتیا لري.
“د هیلیم نړیواله عرضه تقریباً یو ترڅه د شخړو له امله تر ګناوه لاندې ده”
د هیلیم لپاره د یوې محدودې جغرافیایي سیمې reliance د نړیوال AI اقتصاد لپاره د ناکامۍ یو واحد ټکی (single point of failure) رامینځه وړاندې کوي. څرنګه چې د semiconductor تولید ته د هیلیم له خوا د خورا یخو چاپمنو اړتیا وي، نو د ګاز د سرچینو متنوعول او استرالیا په څیر استیکرې سیمې ته کتل د تخنیکي-تکیه کونکو اقتصادونو لپاره د ملي امنیت یوه مسئله ده.
