د بلوچستان ثبات او د پاکستان اقتصادي راتلونکی

په بلوچستان کې سیاسي ثبات د دې صوبې د اقتصادي ظرفیت څخه ګټې اخیستلو او د پاکستان د پراخ مالي راتلونکي د تضمین لپاره اړین دی ^[1].

څرنګه چې دا سیمه د هیواد د طبیعي سرچینو د ډیرې برخې او کلیدي पायाګانو مرکز دی، نو د دې ثبات مستقیم تاثیر پر بهرنیو پانګوناوو او ملي انرژۍ باندې د امنیتۍ باندې的影响 لري [1, 2].

بلوچستان د پاکستان د طبیعي ګاز د ذخایرو تقریباً 60 سلنه په خپله لمنه لري ^[1]. همدارنګه دا صوبه د پاکستان د ټولو معدنیاتو د مجموعې څخه د 30 سلنې په اندازه ده ^[1]. دا سرچینې دې سیمې ته د حکومت لپاره یو ستراتیژیک لومړیتیا ورکوي، که څه هم داخلي ننګونې لا هم شته.

جنرال (پر रिटایرمینټ) ناصر خان جنجوه وویل: "د بلوچستان حقیقي اهمیت تر اوسه په بشپړه توګه نه دی پیژندل شوی" ^[1]. د هغه دا ارزیونه د صوبې د اصلي ارزښت او د اوسني پراکلک کچې ترمنځ خالي ځای ښکاره کوي.

دا سیمه د China-Pakistan Economic Corridor (CPEC) لپاره مرکزي محور دی، چې په بلوچستان کې د پانګونې تخمین 15 ملیارډ ډالره ښکاري ^[2]. په دې کې د گوادر بندر پراکلک شامل دی، چې د دواړو هیوادونو د شراکت یو بنسټیز رکن دی. خو د امنیتي اندیښنو او د پروژو ځنډونو frictions (ناډرې) رامنځته کړې دي. لیډیا لیو وویل: "په بلوچستان کې د پروژو ځنډونه د چین د 'هر موسم' شریک په توګه د پاکستان د باور وړوالي په اړه جدي پوښتنې راپورېڅوي" ^[2].

پداسې حال کې چې ځینې چارواکي داخلي بغاوات د اصلي خنډ په توګه ویني، نور تحلیلګران د بهرنیو جيوپولیتیکي خطرونو په اړه خبرداری ورکوي. ډیویډ بی. ریوکین وویل: "په ایران باندې د امریکا حملې کولی شي بلوچستان ته پراخې شي او هغه نازک ثبات چې د پاکستان اقتصادي لیدل شوی پکې تړلی دی، له خطر سره مخ کړي" ^[3]. دا ښکاره کوي چې دا صوبه نه یوازې د کورنیو ناارامیو، بلکې د سیمه ییزو جګړو په وړاندя هم زیانمنه ده.

سره له دې خطرونو، د پاکستان حکومت پر دې ټینګار کوي چې سیاسي ثبات د دې صوبې د اقتصادي ګنډې (goldmine) خلاصولو یوازینۍ لاره ده ^[1]. د دې هدف او د روانې ناثابتي د حقیقت ترمنځ ټنشن لا هم د نړیوالو پانګاهو لپاره یو اصلي اندیشمنه موضوع ده ^[2].