کریسـا ویلیز، د اکسفورډ پوهنځار یوه فلسفیه، ویلي چې AI احتمالي وړاندګوڼې د حقیقتي بیانونو په توګه وړاندې کوي [1].
دا بدلون ځکه مهم دی چې دا ناڅرګنده وړاندګوڼې په قطعي ادعاوو بدلوي، چې tým써 حکومتونو او شرکتونو ته اجازه ورکوي ترڅو د افرادو په وړاندې د وړاندګوڼې یو نوی ډول ځواک exercise کړي [1]. ویلیز ویلي چې دا میکانیزم د انسانانو د ارادې او خوندیتوب لپاره ژورې اخلاقي اغیزې لري [1].
دا موضوعات د هغې د "Prophecy" کتاب اصلي محور دي، چې په 2026 کال کې خپور شوی [1]. ویلیز، چې د Ethics in AI ইনস্টিټیوټ کې اصوصیېټه پروفیسوره ده، ویلي چې د machine learning الګوریتمونه د یوې لرېکې (oracle) د عصري نسخې په توګه عمل کوي [4]. د یوې thốngیکي احتمال د ناپایله پایلې په توګه په ګڼلو سره، دا ټیکنالوژي کولی شي د یوې پېښې څخه مخکې محدودونکي اقدامات یا سیسټماتیک تعصبات توجیه کړي [2].
په یو شمېر تبصرې او مرکلاټونو کې چې په دې میاشت او د 2026 کال په اپریل کې خپاره شوي [1], [3], ویلیز ویلي چې دا پروسه د احتمالاتو نزا (nuance) له منځه وړي. کله چې یو AI سیسټم یو چلند وړاندګوونه کوي، پایله ډېرهکره پرته له هغه ناڅرګندتیا څخه وړاندې کیږي چې د یو حقیقي احتمالي ماډل ځانګړتیا ده [1]. دا د شفافیت نشتوالی کولی شي د هغه کس لپاره د کنټرول له لاسه ورکولو سبب شي چې د هغه وړاندګوڼه کیږي [2].
منتقدینو او بیاکتنې کوونکو د دې الګوریتمونو او لرېکې د پخوانیو وړاندګوڼو ترمنځ ورته والی یاد کړی، چیرې چې د لرېکې تفسیر ډېرهکره د موضوعاتو تقدیر ټاکه [4]. ویلیز ویلي چې خطر د ریاضیاتي وړاندګوڼې او حقیقتي یقین ترمنځ په خالي ځای کې پټ دی. دا هغه ځای دی چیرې چې د پیاوړو ادارو لخوا د ناوړه ګټې اخیستنې احتمال شتون لري [1].
د ویلیز په وینا، د AI پراختیا اوسنی لاره د احتمالاتو د حقیقت پر ځای د یقین ظاهريت ته لومبیتوب ورکوي [1]. هغې ویلي چې اخلاکي خطرونه یوازې د وړاندګوڼو دقت ته محدود نه دي، بلکې هغه ځواک dynamics ته اړوند دي چې هغه وخت رامنځته کیږي کله چې دا وړاندګوڼې د حقیقت په توګه ومنل شي [1].
“AI وړاندګوڼې د حقیقت په توګه وړاندې کوي، او دا ژورې اخلاقي اغیزې لري”
د AI د یو توصیفي وسیلې څخه د وړاندګوڼې یوې چارمنې ته تبدیلیدل، د ثبوت بار د تورنونکي څخه موضوعات (subject) ته انتقالوي. که چیرې یو احتمالي پایله د حقیقت په توګه ومنله شي، ممکن افراد د یوې حقیقي کړنې پر ځای د thốngیکي احتمال پر اساس سزا畀ایستل شي یا محدود شي، چې دا د ارادې او نیت قانوني او اخلاکي معیارونه په بنسټیزه توګه بدلوي.
