چین د تايوان سره د امریکا د مستقیمو خبرو وړاندیز ته مخالف دی

د چین د بهرنیو چارو وزارت د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د تايوان د ولسمشر سره د مستقیمې خبرو وړاندیز ته خپله کلکه مخالفت څرګند کړی دی.

دا اقدام د واشینګټن او بېجینګ ترمنځ نازک ډیپلوماټیک توازن له ګواښ سره مخ کوي. څرنګه چې چین تايوان د خپلې ځمکې برخه ګڼي، نو د امریکا او تايوان ترمنځ هر ډول رسمي لوړ پوړنی اړیکې د sovereignty (سوووینرټي/سرهکاري) نقض ګڼل کېږي.

ولسمشر ټرمپ اشاره کړې چې هغه د ولسمشر Lai Ching-te سره د مستقیمو خبرو لپاره چمتو دی ترڅو تايوان ته د امریکا د وسلو د پلور په اړه د ځانګړو ترتیباتو بحث وکړي ^[1]. دا وړاندیز د 14 اپریل 2024 کال د امریکا او چین د سرپرستانو د summit (سرپرستانو د غونډې) په تړاو وړاندې شوی ^[3].

Guo Jiakun، چې د چین د بهرنیو چارو وزارت Spokesperson دی، ویل یې چې چین د امریکا د تايوان سره د رسمي تبادلې او تايوان ته د امریکا د وسلو د پلور په وړاندې په کلکه ولاړ دی ^[1]. د چین حکومت دا ډول تعاملات د "رسمي تبادلې" په توګه ګڼي، کوم چې د هغه د ډیپلوماټیک چوکاټ له مخې سخت منعځ دي.

دا tensione (تشنج) د یوې اوږدې تاریخي تفرقې څخه رامنځه شوی دی. په 1979 کال کې، امریکا د چین د خلق جمهوریت سره یې رسمي ډیپلوماټیکې اړیکېEstablshed کړې او د تايوان سره یې رسمي ډیپلوماټیکې اړیکې پرې کړې ^[1]. له 1979 کال راهیسې، د امریکا د ولسمشر او د تايوان د ولسمشر ترمنځ د عامې خبرو هیڅ ډول事例 نشته ^[1].

بېجینګ خبرداری ورکړی چې وضعیت لاهم ناپایدار دی. د چین ولسمشر Xi Jinping ویل یې چې که وضعیت په غلط ډول اداره شي، نو دا ممکن د conflict (جګړې) یا confrontation (مخامخې) ته leading شي ^[2]. امریکا تايوان ته د نظامي تجهیزاتو وړاندیز ته دوام ورکوي، یو عمل چې چین ادعا کوي د جगावو تمایلات উৎসাহিত کوي او سیمه اییز ثبات له منځه وړي.

سره له دې چې امریکا د تايوان سره غیر رسمي اړیکې ساتي، خو د ولسمشرانو د مستقیمې خبرو امکان به د لسیزو ډیپلوماټیک precedent (پخوانیو اصولو) څخه یو لوی انحراف وي. چین په تړه کې څو ځله اشاره کړې چې د پروتکول داسې نقض به د یو provocation (تحریک) په توګه ومنه accepted شي.