د ټیکنالوژۍ لیکوال او 作者 Cory Doctorow وویل چې مصنوعي استخبارات (AI) کارکوونکي د ماشینونو لپاره په وسایلو بدلوي، پرځای د دې چې هغوی ته مرسته وړاندې کړي.
دا بدلون د انسانانو او ټیکنالوژۍ ترمنځ په اړیکو کې یو بنسټیز بدلون وړاندیز کوي. که AI د کار د کیفیت د لوړولو پر ځای د کار د تخسیس لپاره کار شود، نو د اتومیشن اقتصادي وعدې ممکن یوازې د شرکتونو د خاوندانو یو کوچني ګروپ ته ګټه ورسوي، پدې حال کې چې د مسلکي کار کیفیت به ورسره خراب شي.
د Charlie Warzel لخوا د “Galaxy Brain” پوډکاسټ په یو episod کې خبرې करताना، Doctorow د “معکوس سینټور” (reverse centaur) مفهوم وړاندې کړ [1]. هغه وویل چې معکوس سینټور هغه څوک دی چې د یوې ماشین سره د مرستې لپاره مجبور شوی وي [3]. پداسې حال کې چې د AI د سینټور دودیز ماډلونه د دې اړونده دي چې انسانان د خپل উত্পلผลิต زیاتولو لپاره له ماشینونو څخه ګټه پورته کړي، خو Doctorow وویل چې اوسنی جریان برعکس دی: انسانان اوس د AI د اصلاح او ملاتړ لپاره کارول کیږي [3].
Doctorow دا پدیده یوې پراخې پروسې ته تړاو ورکړه چې هغه یې “enshittification” (کوالیت د خرابیدو پروسه) نومېدلی [1, 2]. هغه enshittification داسې تعریف کړ چې دا هغه پروسه ده چې پکې پلیټ فارمونه په پیل کې د کارونونکو خدمت کوي، بیا د پراستونکو (developers) او په پای کې د سهامدارانو خدمت کوي [4]. د Doctorow په باور، دا کړۍ په نهایت کې کارکوونکي د ماشین لپاره په وسایلو بدلوي [4].
دا نمونہ یوازې یوې صنعت ته محدوده نه ده، بلکې د ډیجیټل پلیټ فارمونو کې یوه سیسټماتیکه ستونزه ده. Doctorow وویل چې د یو هر ډول وسیلې (gadget) په اړه تر ټولو مهم गोष्ट دا نه دی چې هغه څه کوي، بلکې دا دی چې هغه د چا لپاره کوي او د چا پر وړاندې یې ترسره کوي [1]. هغه باور لري چې د بې پابه growths کیسه او د AI د ډیرېدو (boom) شاوخوا هایپ ناپایداره دي [1, 3].
د دې tendência په اړه لومړني راپورټونه په 2025 کال کې څرګند شول، چې پکې ښودل شوي وو چې څنګه مختلفو انټرنیټ پلیټ فارمونو ته د کیفیت ورته ډول څرګندونونه پیښ شوي [4]. د دې پروسې اوسنی حالت، چې د 7 جون 2026 په نیغه یوې مرکې کې له EL PAÍS سره بحث شوی، وړاندیز کوي چې ټولنیزې رسنۍ او AI وسیلې Increasingly داسې ډیزاین کیږي چې د خلکو د اړتیاوو پر ځای د شرکتونو ګټو ته خدمت وکړي [1].
““معکوس سینټور هغه څوک دی چې د یوې ماشین سره د مرستې لپاره مجبور شوی وي.””
د Doctorow چوکاټ وړاندیز کوي چې AI یوازې د کارсня یا efficiency لپاره یو وسیله نه ده، بلکې د قدرت د انتقال یو میکانیزم دی. د کارکوونکو د 'معکوس سینټورونو' په توګه معرفي کول، هغه یوې داسې مرحلې ته اشاره کوي چې چیرې د انسانانو استخبارات د داسې سیسټمونو د روزنې او ساتنې لپارهه ګټه پورخو کیږي چې ممکن په نهایت کې همدغه کارکوونکي vervangenې کړي یا د دوی خپلواکي کم کړي. دا لیدلوری د AI بحث د تخنیکي وړتیاو څخه د کار د حقونو او د شرکتونو د حکومتولۍ (corporate governance) یوې مبارزې ته اړوي.
