د اروپايي شورا رئیس انټونیو کوسټا د 5 جون 2026 په نېټه په مونټنیګرو کې د یوې سرپرستۍ پر مهال د اروپايي اتحادیې (EU) د غړون د قواعدو د ساده کولو غوښتنه وکړه [1].
دا وړاندیز د سیمې د ثبات ډاډمنولو او جيوسياسي نفوذ counteract کولو لپاره د غربي بالکانونو هیوادونو د EU سره د یوځای کیدو پروسه تېزوي. د قواعدو د ساده کولو په Procurment سره، EU غواړي چې د پراخوالي پروسه ډېره Predictable کړي او د سیاسي بنبستۍ وړاندې یې کم کړي.
په مونټنیګرو کې په ټیواټ (Tivat) کې [2]، کوسټا د Euronews د EU ادېټره ماریا تادیو سره په یو ځانګړي مرکباټ کې برخه ونیسله. د دې بحث پر مهال، کوسټا د پراخوالي د اوسنی چوکاټ پیچلتیاوې او د اصلاحتونو اړتیا په اړه خبرې وکړې ترڅو د کاندید هیوادونو لپاره د EU د ژمنو کیدو اعتبار وساتل شي.
کوسټا وویل: "موږ باید په هر پړاو کې د اتفاقي رایې (unanimity) اړتیا په لغوه کولو سره د EU د پراخوالي قواعد ساده کړو" [3].
اوسنی سیسټم ډېری وخت اړتیا لري چې ټول غړي هیوادونه د یو کاندید پر پرمختګ موافق وي، یو داسې میکانیزم چې د سیاسي دلیلونو په اساس د پرمختګ لپاره د خنډ په توګه کارول کیدی شي. کوسټا ویل چې د دې ضرورت لغوه کول به د انفرادي غړو هیوادونو څخه د هغه احتمالات منع کړي چې د هغو هیوادونو غړون ځنډولی چې اړوند معیارونه پوره کړي دي.
کوسټا د سرپرستۍ د پیل پر مهال د میزبان هیواد ځانګړي لاستهB达成 کړنې هم په نښه کړې. کوسټا وویل: "زه د غړون په پروسه کې د مونټنیګرو پرمختګ приветوم" [4].
په ټیواټ [2] کې دغه سرپرستۍ د غربي بالکانونو د ستراتیژیک اهمیت په اړه د بحث لپاره د یوې پلیټ فارم په توګه کار وکړه. کوسټا وویل چې EU باید د دې هیوادونو لپاره یو جذاب او ترلاسه کېدونکی شریک پاتې شي ترڅو په سیمه کې اوږد مهاله سوله او اقتصادي همکاري ډاډمنه شي.
“"موږ باید په هر پړاو کې د اتفاقي رایې اړتیا په لغوه کولو سره د EU د پراخوالي قواعد ساده کړو."”
د اتفاقي رایې (unanimity) ضرورت د لغوه کولو غوښتنه د EU په حکومتولۍ کې یو لوی بدلون ښیست. که دا پلان تطبیق شي، نو د پراخوالي پروسه به د اتفاق-پایه ماډل څخه یوې داسې ماډل ته بدله شي چې احتمالا پر Qualified Majority Voting تکیه کوي. دا بدلون به د کاندید هیوادونو د وتو (veto) کولو لپاره د انفرادي غړو هیوادونو نفوذ کم کړي، چې احتمالاً به د غربي بالکانونو د یوځای کیدو مهاله تېز کړي، خو په عین حال کې به د اوسنۍ اتحادیې سیاسي یووالی او همغږي ازمایي.
