د خیلې (True crabs) ممکن د وړاندې اړوونکي حرکت پرېښودو او د اړخیز حرکت (sideways gait) په غوره کولو سره نړیوال تکاملیا کې ته بریا رسیدلې وي [1].

په حرکت کې دې بدلون Brachyura infraorder ته اجازه ورکړه چې په پراخه کچه د بېلابېلو چاپیریالونو کې ځای پر ځای شي. د حرکت د طریقې په بدلولو سره، دې crustaceans ته възможноه شوه چې د شکاریانو څخه په ښه توګه ځان خلاص کړي او نوي اکولوژیکي ځایونه (niches) وپیژني، چې دې کار د ډولونو پراخې diversification ته leading وکړ.

ساینتیستان دا مشهور اړخیز حرکت یوې ګډې پلار (common ancestor) ته تعلقه ورکوي چې تقریباً 200 ملیونه کاله وړاندې ژوند کول [2]. دې یوې تکاملیا incident ته بیولوژیکي بنسټ برابر کړ چې خیلې وکولای شي په ټوله نړۍ کې، د سمندرونو له ژورې خندقونو څخه نیولې تر خښې (terrestrial) habitats پورې خپاره شي [1].

په اوسنی وخت کې د خیلې (true crabs) تقریباً 8,000 توصیف شوي ډولونه شته [1]. د اړخیز حرکت ته لیږد د دې پراخوالي د اصلي انجن یا علت په توګه ګڼل کیږي، ځکه چې دې په بقا او تطابق کې یو رقابتي ګټه ورکړه.

سره له دې چې ډیر crustacean ډولونه شته، خو د Brachyura ځانګړې اناتومیکي تطابقتونو دوی ته اجازه ورکړه چې په بېلابېلو اقلیمونو کې وده وکړي. دې تحرک په میلیونونو کلونو کې د بېلابېلو سمندري او خښې اکوسیستمونو باندې د غالبۍ په ترلاسه کولو کې یو مهم رول لوباوه [1].

“په حرکت کې یو بدلون—د وړاندې اړوونکي حرکت پرېښودل او د اړخیز حرکت غوره کول—ممکن د دوی د تکاملیا په بریا کې وجه شوې وي.”

دا حقیقت چې اړخیز حرکت یو ځل په یوې ګډې پلار کې تکامل شوی، وړاندیز کوي چې یو واحد مورفولوژیکي نوښت کولی شي د ډولونو یو لوی radiation یا پراخوالی پیل کړي. د خیلې (true crabs) لپاره، دا ځانګړی نمونہ د حرکت یوازې یو عجیب ځانګړتیا نه وه، بلکې د بقا یوه ستراتیژي وه چې دوی ته دې وړتیا ورکړه چې له نورو ارګانزمونو څخه مخکې شي او په ځمکه باندې د هر موجود اوبائي او نیمه اوبائي habitat کې ځای ونیسي.