د چک ریپبلیک ولسمشر وویل چې د تایوان سره اړیکې د چین په پرتله پراخې دي

د چک ریپبلیک ولسمشر پیټر پاول وویل چې چک ریپبلیک په څو مختلفو برخو کې د چین په پرتله د تایوان سره پراخې همکارۍ کوي [1, 2].

دا څرګندونه د بیجینګ د فشارونو په وړاندې د ډیپلوماټیک خپلواکۍ یو مهم استدلال دی. پراګ د تایپي اړیکو ته د प्राधानیت ورکولو سره، د خپلو ستراتیژیکو محورونو په بدلون او دې ته اشاره کوي چې بهرنی قوتونه نشي کولی د هغې دوه اړخیزې اړیکې ټاکه کړي.

پاول د 20 مای 2024 نیټې په یو امنیتي فورم کې خبرې وکړې ^[2]. هغه وویل چې د چک ریپبلیک په بهرنیو چارو کې انتخابونه خپلواک دي او د هیواد په خپلو ګټو او ارزښتونو ولاړ دي.

پاول وویل: "موږ په ډیرو برخو کې د چین په پرتله د تایوان سره پراخې همکارۍ لرو" ^[2].

ولسمشر همدارنګه په سیمه ییزه ډیپلوماسۍ کې د نړیوالو ځواکونو د رول په اړه خبرې وکړې. هغه وویل چې چک ریپبلیک به د آسیا-پاسیفیک سیمې کې د خپلو شراکتونو په اړه د ډیپلوماټیک فشارونو یا ګواړو څخه نه ویري.

پاول وویل: "هیڅ هیواد، په ګډون د چین، دا حق نه لري چې موږ ته ووایي موږ کولی شو له چا سره کار کړو" ^[2].

دا علنی موقف د پراګ او تایپي ترمنځ د اړیکو د بدلون له یوې دورې وروسته څرګند شوی. چک ریپبلیک په زیاتوالي سره هڅه کوي چې د تایوان سره خپل تخنیکي او اقتصادي تړاوونه پیاوړي کړي، چې ډیری وختونه یې تمرکز په نیمیکونډکټورونو (semiconductors) او ډیموکراټیک حکومتولۍ باندې وي.

د پاول څرګندونه وړاندیز کوي چې د چک حکومت خپلې اړیکې د تایوان سره د یوې ستراتیژیکې ګټې په توګه ویني چې د چین د اعتراضاتو له امله د احتمالي ډیپلوماټیک کړاو څخه ډیر ارزښت لري. په فورم کې د ولسمشر څرګندونه د داسې بهرنیو چارو پالیسۍ ته ژمندیتوب ښیي چې د بهرنیو امرونو مقاومت کوي، دا یو داسې موقف دی چې د ځینو اروپایي هیوادونو د هغې پراخې tendência سره سمسامه دی چې په آسیا کې ډیورس شراکتونه غواړي.