د نړۍ روغتیا سازمان (WHO) دوشنبه وویل چې په Democratic Republic of the Congo (DRC) کې د ایبولا پلټنه په داسې سرعت سره خپریږي چې د کنټرول وړتیاو وړ نه ده.
دا زیاتوالی د دې خطر създаوي چې یو سیمه ییز روغتیايي بحران په ټوله Central Africa کې په یو پراخه اپیدیمیک بدل شي. د ویروس د انتقال سرعت ښيي چې اوسنی طبي او لوژستیکي اقدامات د دې ویروس په ځنډولو کې ناتوان دي.
روغتیايي چارواکي په شمالي-شرقي DRC کې د ویروس د Bundibugyo strain تعقیب کوي [1]. په سريزه کې اوسمهال د ۹۰۰ څخه ډېر احتمالي حالتونه شتون لري [1]. د مړو په شماره کې توپیر شته، چې دا ارقام له ۱۱۹ [3] څخه تر ۲۲۰ احتمالي مروو پورې رسېږي [2].
دا پلټنه لا دمخه نړیوالې سرحدونه تېره کړې دي. په ګرانځي یوګانډا کې د ایبولا ۷ تایید شوي حالتونه راپورته شوي [4].
د WHO Director-General Tedros Ghebreyesus وویل چې ځینې سیسټمیکو خنډونو د ځواب یوټیک عملموم خنډ جوړ کړی دی. په سیمه کې دوامداره مسلح جګړو د طبي توکو د رسولو او د روغتیايي کارمندانو د حرکت په لاره کې اختلال създа کړی [5].
له تاوتریخوالي پرته، WHO د کنټرول لپاره ټولنیز خنډونه هم پیژندلي دي. د روغتیايي کارمندانو څخه ژور ناتوکه، خارقالعاده عقاید او پراخ معلوماتي غلطۍ (misinformation) ټیمونو ته د خوندیتوب پروتکولونو پلي کول ستونزمن کړي [5]. دا عوامل ډیری وخت د واکسینیشن او درملنې د هڅو پر وړاندې د ټولنې مقاومت ته leading کوي.
طبي ټیمونه لا هم د سیمې د ناثباتۍ سره مبارزه کوي. د فعالو جګړو او ټولنیزې ناثباتۍ ترکیب یو داسې خلا رامینځه کوي چې چیرته ویروس پرته له تشخیصه خپریدی شي، چې له دې امله لومړنی تشخیص او علیحد کول تقریباً ناممکن ګرځي.
“په Democratic Republic of the Congo کې د ایبولا Bundibugyo strain په داسې سرعت سره خپریږي چې د کنټرول اقدامات ورسره نه شي کولی”
د Bundibugyo strain د کنټرول ناتواني د جيوپولیتیکي ناثباتۍ او عامې روغتیا ترمنځ تړاو څرګندوي. کله چې مسلح جګړې او سیسټمیک ناتوکه پر طبي مداخلاتو غلبه وکړي، نو د سرحدونو څخه تېره شویې اپیدیمیک خطر زیاتېږي، لکه څنګه چې په یوګانډا کې تایید شوي حالتونه یې ثابته کوي. دا وضعیت ښيي چې پرته له دې چې په DRC کې بنيادي امنیتي او ټولنیزې بحرانونه حل شي، یوازې طبي حل لارې بې ګټې دي.
