د ختی rằng انټارکټیکا د یخونو لاندې یو لوی پنکه شکل Стراکچر وموندل شو

نړیوالو علمي ټیمونو د ختی rằng انټارکټیکا د یخونو د څپڼ (Ice Sheet) لاندې یو لوی، پنکه شکل جيولوژیکي Стراکچر کشف کړی ^[1].

د East Antarctic Fan-shaped Basin Province کشف د دې قاړې د پختاینې جيولوژۍ په اړه یو نوی پوهه وړاندې کوي. د پخوا پیژندل شویو څو سب‌ګلیسيال (subglacial) حوضونو د یوې شبکه په بڼه د یوځای کولو سره، دا څیړنو څیړونکو ته اجازه ورکوي چې د سیمې جيولوژیکي تاریخ او د تېرې气候 (climate) ډینامیکونه په ښه توګه reconstructed کړي [1, 3].

څیړونکو، چې پکې جیوفیزیکیسټان او ګلیسیالوژیسټان شامل دي، د پرمختللو رادار او تصویري تخنیکونو په کارولو سره دا Стراکچر پیژندلی [1, 3]. دې وسیلو ټیمونو ته اجازه ورکړه چې د یخونو د دغو څپڼو له لارې د سب‌ګلیسيال ټوپوګرافي نقشه绘制 کړي، چې thickness یې تر 3 کیلومترو پورې رسیږي ^[1]. د نقشې ترسره کولو پروسې ښودله چې دا ناحیه د داسې مختلفو حوضونو لپاره د یوې متحدې سیستم په توګه عمل کوي چې پخوا د جلا ځانګړتیاوو په توګه لیدل کېدل [2, 4].

د دې کشف په اړه relatórioګانې د دې میاشتې په پیلاو کې خپرې شوې، او یو مفصل جزئیات 4 جون 2026 रोजी خپر شو ^[3]. د دې قاره‌يي کچې Стراکچر پیژندنه وړاندیز کوي چې د ختی rằng انټارکټیکا د پوټک (crustal) جوړښت د پخوانیو ماډلونو په پرتله ډېر تړاوونکی دی [2, 4].

ساینتیستانو وویل چې د یخونو د څپڼ څخه تېر کیدو وړتیا د دې لپاره چې پوه شوو دا قاره څنګه تکامل موندلی، خورا مهمه ده. پنکه شکل حوض د رسوباتو د ځای پر ځای کیدو د ځانګړو نمونونو او د تکتونیکي فعالیتونو په اړه اشاره کوي چې ډېر وړاندې د یخونو د څپڼ له جوړیدو وړاندې رامنځته شوي وو [1, 3]. دا جيولوژیکي چوکاټ څیړونکو سره مرسته کوي چې معلومه کړي د یخونو لاندې ځمکې په میلیونونو کلونو کې څنګه بدلې شوې او دغو بدلونونو د نړیوالو د سمندرونو د کچو او د هوا د نمونونو باندې څنګه اغیزه وکړه [2, 4].

پدې نړیوالو هڅو کې د دغې ناحیې د کچې د تایید لپاره د څو تصویري ډیټاسیټونو (datasets) څخه ګټه اخیستل شوې [1, 3]. دې همکارۍ پراخ کړې تودې د Fragmented ډیټاګانو په یو جامع نقشه بدلې چې د پټو منظرو ښکاره کوي [2, 4].