ایلون مسک د خپلې فضا شرکت SpaceX د لومړنۍ عامه وړاندیز (IPO) څخه وروسته د نړۍ لومړنی ټرلیونیر شو [1].
دا پړاو په تاریخ کې د انفرادي شتمنیا د تمرکز یو بې سابقه مثال دی. دې پېښې په متحده ایالاتو کې د خورا شتمنو او عامو کارکوونکو ترمنځ دي خالي ځای په اړه ملي بحثونه بېرته رپېڅول.
د IPO ارزښت مسک د خالص Vermögens 1 ټرلیون ډالرو څخه تیر کړ [1]. دا مالي زیاتوالی د SpaceX د ستالو ځای پر ځای کولو او د فضا د اکتشاف په برخه کې د یو dominant ځواک په توګه د کلونو پراختیا的结果 دی. پداسې حال کې چې ملاترو د دې ارزښت ته د نوښت (innovation) په توګه ګوري، منتقدین استدلال کوي چې دا شمیره د یوې ناقصې اقتصادي سیستم نښه ده.
سنیټور Bernie Sanders (I-Vt.) او سنیټور Elizabeth Warren (D-Mass.) د دې خبر په ځواب کې د داسې شتمنیا د اغېزو په اړه خبرې وکړې. دواړو سنیټورانو وویل چې د مسک ټرلیون ډالري حالت په امریکا کې د ژورې اقتصادي نابرابرۍ نښه ده [1]. دوی وویل چې د یو ټرلیونیر شتون په ټولیو کې د شتمنیا د عادلانه توزیع سیسټماتي ناکامي ښکاره کوي.
مسک د ټرلیون ډالرو د ځانګړي حد په اړه کومه رسمي بیانیه نه ده خپرو کړې. خو IPO د SpaceX لپاره د یوې privte ادارې څخه یوې public شرکت ته د بدلون نښه ده، چې اجازه ورکوي ترڅو د پانګناوو یو پراخ طیف په شرکت کې حصې ولري. دا بدلون د شرکت د ارزښت په اړه ډیر شفافیت وړاندې کوي، مګر په عین حال کې یې د شرکت رهبرۍ د عامه او سیاسي څېړنو وړاندې کوي.
د IPO په اړه عکس العمل د نظریاتي کرښو پر بنسټ وېشل شوی دی. ځینې تحلیلګران دا شتمني د خطر اخيستلو او تخنیکي پرمختګونو د یوې وړ وړو results په توګه بیانوي. برعکس، سیاسي مخالفین د داسې شتمنیا ټولونه د نورو شتمنیو د تفاوت د یو 촉매 (catalyst) په توګه ګوري، یو trend چې دوی وویل د اصلاح لپاره یې عاجله قانوني مداخلې ته اړتیا ده.
“ایلون مسک د خپلې فضا شرکت SpaceX د لومړنۍ عامه وړاندیز (IPO) څخه وروسته د نړۍ لومړنی ټرلیونیر شو.”
د لومړي ټرلیونیر ظهور په نړیواله کچه د شتمنیا د تصور په رواني او اقتصادي اړخ کې یو بدلون ښيي. د SpaceX د privte څخه public ته په بدلولو سره، مسک نه یوازې خپل مالي موقعیت پیاوړ کړی، بلکې خپله شخصي شتمني یې په متحده ایالاتو کې د شتمنۍ په مالیاتو او شرکتونو د تنظیماتو په اړه د قانوني بحثونو لپاره په اصلي مرکز بدل کړې ده.
