اروپايي اتحادیې د 23 مای 2026 रोजी د کالیو لپاره د یوې بازار د جوړولو په اړه د متحده ایالاتو د برتانیا وړاندیز رد کړ [1].
دا اقدام د برتانیا یو پاتې شوی کوشش څرګندوي ترڅو د تجارتي خنډونه په پام کې وړو کچه کم کړي او د خپل ترټولو لوی تجارتي شریک سره خپلې اقتصادي اړیکې بیا تنظیم کړي. سره له دې چې برتانیا د ازاد تجارت ترلاسه کولو هڅه کوله، اروپايي اتحاد وویل چې د یوې بازار د ملاتړیو اړتیاوو پرته داسې یو ترتیب ناممکن دی.
د برتانیا اصلي مذاکره کوونکی، Michael Ellam، وویل چې یوازې د توکو لپاره د یوې بازار идея به د تجارت خنډونه لیرې کړي [1]. دغه وړاندیز هدف یې د برتانیا او د اروپايي اتحاد غړو هیوادونو ترمنځ د محصولاتو د انتقال ساده کول وو، چې احتمالا به د سوداګرۍ او مصرفکونکو لپاره لګښتونه کم کړي.
بروسلز دا پلان ځکه رد کړ چې برتانیا د حرکت پر ازادۍ (freedom of movement) موافقه نه کوله [1], [2]. اروپايي اتحاډ څارې liberdoms — د توکو، خدماتو، سرمایې او خلکو تحرک — غیر قابل تقسیم ګڼي. د برتانیا لخوا د اروپايي اتحاد د اتباعو د ازاد تحرک اجازه نه ورکولو له امله، برتانیا د یوې بازار د غړیتوب بنسټیز معیارونه پوره نه کړل [2].
دا اختلاف د Brexit وروسته د تجارتي تړون د پلي کولو په اړه د کلونو tensione وروسته رامنځه شوی دی. د برتانیا حکومت د اروپايي اتحاد پوره محدودیتونو ته د بیرونده کیدو پرته، د سرحدونو د چکونو او تنظیماتي خنډونو د کمولو لپاره مختلفې طریقې لټولې دي.
سره له دې چې اوسنی حالت ناکام شوی، ډیپلوماټیکانلونه پرانیستې پاتې دي. چارواکو د جولای 2026 لپاره د EU-UK یو سروس (summit) پلان کړی دی [3]، چیرې چې مذاکره کوونکي ممکن د یوې منځنۍ لارې موندلو یا د تجارتي تسهیلاتو د بدیلو पर्यायونو په اړه بحث وکړي.
د دواړو اړخونو استازو ته اشاره نه ده کړې چې آیا د اوړي họpې څخه وړاندې به یو اصلاح شوی وړاندیز وړاندې شي. فیل حال، د English Channel څخه تېرېدلو لپاره د توکو په اړه د customs چکونو او تنظیماتي خنډونو وضعیت (status quo) پاتې دی [1].
“اروپايي اتحادیې دا پلان ځکه رد کړ چې برتانیا به د حرکت ازادۍ ته اجازه نه ورکوله.”
دا رد کول د Brexit وروسته په ډیپلوماسۍ کې بنسټیز tensione په ګوته کوي: د برتانیا د 'بې خنډه تجارت' غوښتنه مقابلې د اروپايي اتحاد د 'پالیسي متقابلت' (policy reciprocity) ټینګار. د حرکت د ازادۍ د ردولو په Procuration، برتانیا د سرحدونو باندې خپل সার্বভৌম کنټرول ساتي، مګر د یوې بازار څخه د پوره اقتصادي ګټو ترلاسه کولو ته ناتوانه پاتې کیږي، چې دا تضمینوي چې تر هغه چې د کار او کډوالي په اړه یو توافق ترلاسه نشي، تجارتي خنډونه به پاتې وي.
