د چین د معدنیاتو د تسلط د مخنیوې لپاره د EU او US ترمنځ ستراتیژیک تړون لاسلیک شو

اروپايي اتحاډ (EU) او متحده ایالاتو (US) د ۲۰۲۶ کال د اپریل په ۲۴مه ^[1] د مهمو معدنیاتو د supplied یا تامیني سیسټم د همغږۍ لپاره یو ستراتیژیک تړون لاسلیک کړ.

دا شراکت د دفاعي او high-tech صنعتونو لپاره د اړیکو موادو خوندي کولو هدف لري. د تامیني زنجیرونو د متنوع کولو په لاره کې، EU او U.S. قصد لري چې د نادرو (rare-earth) بازار باندې د چین د اوسني تسلط په وړاندې خپله ګډه اقتصادي زیانمنه کېدل کم کړي.

دا تړون د دواړو سیمو او د هغوی د ستراتیژیکو شریکانو لپاره د اقتصادي امنیت پیاوړتیا باندې تمرکز کوي. د Pentagon په یو پلان کې ویل شوي چې د نادرو معدنیاتو کې د چین د نفوذ کمولو لپاره دا هڅه Brazil ته هم شاملوي ^[2]. دا پراخه ستراتیژي غڅه کوي چې ډاډ ترلاسه کړي چې د پرمختللې weaponry او green technology لپاره اړیک توکي، پرته له دې چې geopolitical tensionونه یې اغیزه وکړي، لاسرسی وړ پاتې شي.

سره له دې چې د EU-U.S. تړون په اوږد-مودتني همغږۍ ټینګار کوي، خو وروستۍ घडاوې د ډیپلوماټیکو اړیکو کې یو ډول بدلون وړاندیزي. د ۲۰۲۶ کال د جون په ۱۱مه، U.S. او چین یو جلا د tariff تړون اعلان کړ ^[3]. دا ځانګړی تړون ممکن د مهمو معدنیاتو تامیني سیسټم بیا تنظیم کړي او احتمالا د دواړو super-powers ترمنځ موجوده کړاوونه کم کړي.

د دې ترلاسه کړنو د کچه په اړه راپورونه توپیر لري. یوې سرچینې ویل چې U.S. قصد لري له Ukraine څخه ۵۰۰ ملیارده ډالره ^[4] په ارزښت نادره او مهمه معدنیات ترلاسه کړي. خو د EU-U.S. تړون په اړه نور راپورونه د Ukraine یا د دې ځانګړي مالي फिगर یادونه نه کوي ^[1].

د EU او U.S. ترمنځ دا همغږی د "friend-shoring" د یوې वाढندې tendência څرګندونه کوي، چیرې چې ډیموکراټیک متحدان خپل صنعتي بنسټونه سره همغږوي. د خپلو معدنیاتي ستراتیژیو په یوځای کولو سره، دواړه ځواکونه هیله لري چې د Beijing تر کنټرول لاندې موجوده تامیني شبکې ته یو مقاومتمن بدیل رامینځه راولي.