د فرانسې، متحده Kingdom، جرمني او ایټالیا چارګرانو په ګډ بیانیه کې د امریکا او ایران ترمنځ د یو تفاهمي یادښت هرکلی ومنلو [1].
دا تړون د نړیوال اقتصاد د ثبات په لور د یوې مهمې ګام او د نړۍ په یوه تر ټولو ناڅرپنده بحري لاره کې د سوداګریزې کشتيګيرۍ د خوندیتوب ډاډمنولو لپاره ګڼل کېږي.
څلورو چارګرانو [1] دا بیانیه په 15 جون 2024 کال کې خپره کړه [2]. د یاد یادښت هدف د دښمنۍ پای ته رسول او د هرمز تنگ کې د کشتيګيرۍ د ازادۍ بحالیول دي، چې د نړیوالو انرژي د لېږد لپاره یو اصلي رګ دی. د ګډې بیانیې له مخې، چارګرانو د دې تړون «په ډیره خوښۍ سره هرکلی ومنلو» [3].
اوړوپي چارګرانو د تنگ څخه د ازاد تېرلې بحالی کول د یوې بیړنیې لومړیتیا په توګه معرفي کړل. په بیانیه کې ویل شوي چې دا ګروپ د تجاري کښتیو د خوندیتوب ډاډمنولو لپاره د مینونو د لرې کولو په ګډون د دفاعي ماموریتونو ترسره کولو ته ټلاو لري [3].
دا همغلا ځواب د امریکا او ایران د تفاهمي یادښت څخه وروسته راغلی، چې اوړوپي ځواکونه یې د سیمې د tensão-ګانو د کمولو لپاره د یو فرصت په توګه ګڼي. د هرمز تنگ د خوندي کولو په لور، چارګرونکي غواړي د نړیوالې سوداګرۍ په وړاندې نورې اختلالات предотвра کړي او سیمه ییز بازارونه ثابته کړي [4].
د جاپان首相 Fumio Kishida هم وویل چې هغه به په دې ګډه بیانیه کې برخه واخلي [5]. د دې لویو اقتصادونو یووالی ښيي چې د یاد یادښت د ثبات د ساتلو او په فارسي خلیج کې د ښکاره جګړې د تکرار د مخنیوي لپاره یو پراخ نړیوال هڅه شته.
“په ډیره خوښۍ سره هرکلی ومنلو”
د اروپا د څلورو لویو اقتصادونو لخوا ګډه تایید د امریکا او ایران د تفاهمي یادښت ته ډیپلوماټیک مشروعیت ورکوي. د مینونو پاکولو په څیر د دفاعي دندې په منلو سره، دا هیوادونه له ډیپلوماټیک ملاتړ څخه فعال عملیاتي امنیت ته لېږدېږي، چې دا ښيي هغوی د هرمز تنگ ثبات د نړیوال اقتصادي روغتیا لپاره د یو غیر قابله مذاکره اړتیا په توګه ګڼي.
