د اونټاریو پریمیر ډګ فورډ وویل چې د Alberta د خپلواکۍ لپاره وړاندیز شوی ریفرنډم به بریالی نه شي او د دې صوبې لپاره به یو لوی تباہي وي [1, 2].
دا څرګندя د فیډریشن د راتلونکي په اړه د کاناډا د دوو تر ټولو ځواکمنو صوبوي مشرانو ترمنځ د یوې لویې خلا نښه ده. لکه څنګه چې Alberta د جلا کېدو په اړه د رسمي رایې ورکولو ته روانه ده، د فورډ علني مخالفت په ټوله ملکې کې د داخلي ناثاباتۍ او اقتصادي ګډوډۍ احتمالات څرګندوي.
جمعې په ټورنټو کې د رسنیو سره په خبرو کې، فورډ د Alberta د حکومت د هغه اقدام ته اشاره وکړه چې په 19 اکتوبر 2026 کال کې ریفرنډم ترسره کړي [2]. هغه وویل چې د دې هڅې احتمال کم دی چې د وړاندې تلو لپاره اړین ملاتړ ترلاسه کړي.
فورډ وویل: "دا به ګټونکی نه شي" [2].
فورډ وړاندارنګه د کاناډیا فیډریشن څخه د Alberta جلا کېدو احتمالات د دې غربي صوبې لپاره د یوې فاجعهناکه اقدام په توګه بیان کړ. هغه وویل چې داسې یوه لاره به د سیمې د ثبات او سوکالۍ لپاره سختو پایلو ته leading کړي.
فورډ وویل: "دا به د Alberta لپاره یو تباہي وي" [1].
د اونټاریو مشر таксама د خپلې ادارې د چلند او د Alberta د پریمیر ډانیل Smith د چلند ترمنځ یو څرګند توپیر وړاندې کړ. فورډ وویل چې هغه به هیڅکله په اونټاریو کې د جلا کېدو داسې رایې نه ترسره کوي، یو اقدام چې هغه د خپلې صوبې لپاره د ناپذیره ګڼي.
د Alberta حکومت د 2026 کال د خزان د رایو ورکولو لپاره مهالواره پلان ترتیب کړی [3]. دا مهالواره ریفرنډم د یوې ناثابته سیاسي چاپیریال په مینځ کې ځای پر ځای کوي، ځکه چې صوبوي مشران د فیډرالي سرچینو د پالیسیو او قضایي واک په اړه د کړکېچونو سره لاس accumulated کوي.
د فورډ څرګندя د دې احساساتو سره سمسامه دي چې د صوبو یووالی د ملي اقتصاد لپاره حیاتي دی. په اونټاریو کې د جلا کېدو د رایو ورکولو د فکر په ښکاره ردولو سره، هغه خپلې صوبې د هغه جلا کېدونکي حرکت په وړاندې د یوې ډالار په توګه معرفي کړې چې اوس مهال په غرب کې جوړېږي [1, 2].
“"دا به ګټونکی نه شي."”
د پریمیر فورډ او پریمیر Smith ترمنځ علني اختلاف د کاناډا د محافظه lifeline صوبوي رهبرۍ په کې د یوې زیاتېدونکې ایډیولوژیکې خلې نښه ده. پداسې حال کې چې Alberta د یو رسمي ریفرنډم له لارې د فیډرالیزم سرحدونه ازمایي، اونټاریو د فیډریشن د وضعیت (status quo) پاتې ته ټینګار کوي. دا کړکېچ وړاندیز کوي چې د Alberta د خپلواکۍ په لور هر حقیقي ګام به د کاناډا د تر ټولو ګڼ نفوس لرونکي صوبې له خوا سمدستي او لوړ غږیز مخالفت ته پړسې شي، چې احتمالاً به د داسې جلا کېدو قانوني او اقتصادي لوژستیک پیچلی کړي.
