د فرانس سنټټ د 14 Amerindian پاتې جسدونو، چې د یوه پېړۍ څخه زیات په پاریس کې ساتل شوي وو، د فرانسوي ګیانا (French Guiana) ته د راستونې او خنیزانې منظوري ورکړه [1].
دا پریکړه د هغو تاریخي ټروماګانو په اړه ده چې د "بشري زوؤ" (human zoos) سره تړاو لري، چیرې چې اصلي اوسېدونکي د نندارې په توګه وړاندې کېدل. د دې پاتې جسدونو د خپلو پلرونو ځمکړو ته د راستونې په لاره کې، فرانسوي حکومت هڅه کوي چې یو پخوانی بې انصافی سم کړي او د مناسبو جنایزي مراسمو لپاره لارې پرانیزي.
دا پاتې جسدونه د Kali'nas او Arawaks کسانو دي او په Muséum d'Histoire Naturelle کې ساتل شوي وو [1]. د راپورټونو له مخې، دا جسدونه د 130 کلونو څخه زیات تاریخ لري [3]. د دوی د راستونې لپاره د Moliko Alet+Po ټولنې 의해 ملاتړ شوی و.
په دې موضوع باندې قانوني بهار په دوه پړاوونو کې ترسره شو. سنټټ د 2026 کال د مای 18 څخه په وړاندې لومړنی اجازه ورکړه [1]. له هغه وروسته، د کلتوري چارو کمیشن ته د 2026 کال د جون 10 په نېټه د وړاندیز په اړه د رایې ورکولو لپاره مهالواره ټاکل شوې وه [2].
دا پروسه هدف لري چې پاتې جسدونه د پاریس د میوزیم له ګودام څخه بېرته فرانسوي ګیانا، چې Guyane په نوم هم یادیږي، ته انتقال کړي [1]. د دې راستونې هدف دا دی چې د یادو کسانو لپاره په خپل اصلي خاکه کې په عزت سره خنیزانې ترسره شي او هغه مؤسساتي تړاو پای ته ورسېږي چې په استعمارۍ دوره کې پیل شوی وو [1].
دا اقدام د میوزیمونو د هغې نړیوالې تمایلاتي潮流 (trend) برخې ده چې د اصلي اوسېدونکو ټولنو ته د پلرونو پاتې جسدونه بېرته لیږدوي. فرانسوي دولت اوس د تېرو اتنوګرافیک کړو اخلاوي ناکامۍ مني چې انسانانو ته یې د بیولوژیکي نمونې په توګه کتنه کوله [3].
“دا پاتې جسدونه د 130 کلونو څخه زیات تاریخ لري.”
د دې پاتې جسدونو راستونه د فرانسوي استعمارۍ پالیسۍ کې یو بدلون ښيي، چې د اصلي اوسېدونکو د حقونو د رسمي پیژندلو او د 'بشري زوؤ' د میراث د له منځه وړلو په لور یو ګام دی. د Kali'nas او Arawaks د پلرونو د راستونې په اجازه ورکولو سره، فرانس priznوي چې ساینسي ساتنه د انسان د عزت او دودیزې خنیزانې د حق څخه لوړ نه ده، چې دا ممکن د نورو اصلي اوسېدونکو ډلو لپاره هم د ورته غوښتنو لارې پرانیزي.
