د خلیجیو هېوادونو د هرمز تنگا څخه د تېرېدو لپاره د تیوبونو په اړه بحثونه کوي

د متحده عربي امارات په څارګوني، د خلیج هېوادونه د هرمز تنگا څخه د تېرېدو لپاره د تېلو د تیوبونو د پروژو د پراختیا په اړه په خبرو اترو کې دي ^[1].

دا خبرې اترې د انرژۍ صادرات خوندي کولو لپاره یو ستراتیژیک بدلون څرګندوي، ځکه چې سیمه له اوږد مهاله ناثاباتي سره وړانده کېږي. څرنګه چې دا تنگه د نړۍ د تېلو د ترانزیټ تر ټولو مهمو ټکو څخه یوه ده، هر ډول اوږد مهاله بندش د نړیوالې انرژۍ امنیت او د بیو ثبات ته ګواړه کوي.

دا بحثونه په داسې حال کې ترسره کېږي چې د هرمز تنگه د دریو میاشتو څخه زیات وخت لپاره ګډوډه ده [1, 3]. سیمه ایز د تېلو صادرونکي هڅه کوي چې د روان بندش یا د راتلونکو بندونو د ګواښ له امله د صادراتو د ګډوډۍ خطر کم کړي [1, 2, 5].

یو اصلي بدیل چې په consideration کې دی، په متحده عربي اماراتو کې د Fujairah د تېلو د مرکز سره د تیوبونو د اړیکو پراختیا ده [2, 4]. د Fujairah په لور د تېلو د لیږد په Procuration سره، صادرونکي کولی شي خام crude مستقیم د هند اوقیانوس ته ورسوي او د تنگې د تنګې نقطه (chokepoint) څخه په بشپړ ډول ځان خلاص کړي ^[4].

د دې ګډوډۍ اقتصادي پایلې ډېرې مهمې دي. ځینې اټکلونه وړاندې کوي چې که د هرمز تنگه تړلې پاتې شي، نو د تېلو بیې ممکن تر 150 ډالرو څخه زیات شي ^[3]. نورو راپورټونو د سیمه ایزو ګډوډیو په تړاو د تېلو بیې شاوخوا 100 ډالره په هر بیرل ذکر کړې دي ^[2].

د خلیجیو هېوادونو چارواکي د دې पाया இதையடுத்து پروژو لګښتونه او مهالونه څیڅي. سره له دې چې تیوبونه د تنگې د جغرافیایي وضعیت لپاره یو دایمی حل وړاندې کوي، مګر دوی لویېسرمایونه او سرحدونو څخه تېره همکاري ته اړتیا لري. اوسنیو ګډوډیو د دې "Plan B" تجارتي لارو اړتیا ګړندی کړې ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې سیمه ایزه تېل، د اوبايي لارې د امنیتي وضعیت پرته، نړیوالو بازارونو ته رسېږي ^[4].