په مکه کې د حج عبادت ته تللي مسلمان زائرین د ۲۰۲۴ کال د موسم پر مهال له سختې ګرمۍ او خطرناکو شرایطو سره مخ شول [1, 2].
د تودوخې د څپې شدت یو عامه روغتیايي بحران رامنځته کړ، چې د ګرمۍ اړوند پراخو ناروغیو او د لوی مسجد (Grand Mosque) ته راټول شویو کسانو ترمنځ د مړیو د لوی شمېر سبب وګرځېد [2, 3].
د مړیو د एकूण شمېر په اړه راپورونه توپیر لري. یو راپور ښيي چې د ۲۰۲۴ کال د حج موسم پر مهال له ۱،۳۰۰ څخه زیات زائرین مړه شوي دي [1]. بل راپور وايي چې د مړیو شمېر له ۵۵۰ څخه زیات و [2].
په مکه کې د تودوخې د درجې په اړه په راپورونو کې هم توپیرونه وو. ځینې سرچینو ویل چې تودوخه ۴۷ درجو ته رسېدلې وه [4]، پداسې حال کې چې نورو راپورونو اشاره کړې چې په ځینو سیمو کې تودوخه له ۵۰ درجو څخه زیاته شوې وه [2]. دې سختو شرایطو د زائرینو لپاره د خپلې دینيDuties په خوندي ډول بشپړول ستونزمن کړل.
یو unnamed زائر وویل: "ما پلان درلود چې ټول prayerونه د لوی مسجد (Grand Mosque) دننه ادا کړم، مګر زه د هغه لمانځه ادا کولو ته ناتوان وم چې د لمر د طلوع په وخت کې وي" [1].
د تودوخې څپې په اصلي توګه هغه کسان اغېزل شول چې د لوی مسجد یا Masjid al-Harām په شاوخوا کې وو [1, 5]. د ګڼو خلکو د ډیروالي او شدیدې لمري وړانګو ترکیب د زرګونو لیدونکو لپاره د Heatstroke او ستومانه کېدو خطر یې زیات کړ.
“د ۲۰۲۴ کال د حج موسم پر مهال له ۱،۳۰۰ څخه زیات زائرین مړه شول”
د مړیو د شمېر او د تودوخې د راپورونو ترمنځ دا توپیرونه د لویو نړیوالو غونډو پر مهال د روغتیايي معلوماتو د حقیقي وخت (real-time) همغळتیا ستونزه روښانه کوي. دا پیښې د لوی پیمانه دیني حجونو د سختو هوايي بدلونونو وړاندې زیاتېدونکې حساسیت ته اشاره کوي، چې په سعودي عربستان کې د یخولو د قوي पायाختیو جوړښتونو او روغتیايي پروتکولونو ته اړتیا بیانوي.




