د هرمز تنگه کې خنډونه د خاوره ډالونو نړیوال لېږد محدود کوي او بیایې یې لوړوي، چې دا وضعیت د نړۍ لپاره د خوړو د بیړنۍ حالت خطر زیاتوي.
دا بحران د نړۍ د خوړو امنیت ته ګواښ دی ځکه چې د عمان او ایران ترمنځ دا تنخ waterway د کرنیزو توکو لپاره یو criticality artery یا اصلي لاره ده. د دې کیمیاوي توکو ته د دوامداره لاسرسي پرته، په ټوله نړۍ کې بزګران له لوړ لګښتونو او د حاصلاتو له کموالي سره مخ دي، چې دا ممکن په پراخه کچه د لوکې سبب شي.
د ملګرو متحدهګانو چارواکو ویل چې اوسنی ناثاباتیت ممکن تر 45 ملیونه خلک لوکې ته ورسوي [4]. دا خطر د خلیجي هېوادونو په صادراتو باندې د نړیوال بازار د شدید تکیې له امله نور هم زیات شوی دی. دا هېوادونه د نړۍ 41 سلنه urea تامینوي [2]، چې د نایتروجن پر بنسټ د خاوره ډالونو اصلي جزو ده.
په عادي توګه د نړۍ تقریباً یو ترڅیم برخه خاوره ډالونه د همدې تنگې له لارې تېرېږي [1]. څرنګه چې لېږد ورو شوی یا په مکمل ډول ودریدو، د فبروري راهیسې د نایتروجن urea قیمتونه تقریباً 80 سلنه لوړ شوي دي [3].
د صنعت تحلیلګانو ویل چې دا ټکان یوازې urea ته محدود نه دی، بلکې نورو اړیکو کیمیاوي توکو لکه sulfur ته هم رسیدلی دی. د لېږد د دې زنجیرونو د ناکامۍ ګډ تاثیر یو داسې ټکان رامینځته کوي چې د صنعتي تولیداتو څخه نیولی تر بنسټیزو اړتیاوو پورې هرڅه اغیزمنوي.
په پرمختګ موندونکو هېوادونو کې کرنیزې برخې د قیمتونو د دې لوړښت په وړاندې په ځانګړي ډول حساسې دي. که څه هم شتمن هېوادونه ممکن دا لګښتونه absorb کړي، خو کوچنۍ اقتصادونه ډیری وخت د هغه ډول سبسډیانو څخه محروم وي چې د توکو د قیمتونو د لوړېدو پر مهال کرنه دوامداره وساتي. ملګرو متحدهګانو ویل چې د دې میاشتې د خنډونو دوام سره د یو بشري灾难 (humanitarian disaster) د مخنیوي فرصت په ریندو کې دی.
“اوسنی ناثاباتیت ممکن تر 45 ملیونه خلک لوکې ته ورسوي.”
دا وضعیت د سیمه ییزې geopolitical ناثاباتیت په وړاندې د نړۍ د خوړو سیسټم سخت حساسیت څرګندوي. څرنګه چې د هرمز تنگه د نړۍ د خاوره ډالونو د لویې برخې لپاره د یوې ټکی (single point of failure) په توګه کار کوي، نو یو سیمه ییزه جګړه کولی شي د کالوري تولید لګښت لوړ کړي او په چټکۍ سره په یو نړیوال بشري بحران بدل شي.
