د نړیوال اټومي انرژۍ এজنسۍ (IAEA) رئیس رافایل ګروسي دوشنبه وویل چې له ایران سره خبرې له منځه تللې دي او هستяيي مذاکرات په یو «پیچلي پړاو» کې دي [1, 2].
دا د خبرو له منځه تګ په داسې وخت کې رامنځه راغی چې د هستяيي proliferation (پراختیا) د مخنیوي ډیپلوماټیکې هڅې په منځشرق کې د شدتیافتونکي نظامي جګړې سره مخامخ دي. د اړیکو دا ټوټه کېدل د سیمې د ناثاباتۍ په دوره کې د څارنې نه لرونکي هستяيي فعالیتونو خطر زیاتوي.
ګروسي دا څرګندونه په همدې ورځ وکړې چې ایران او اسرائیل یو ځل بیا د ډزې په تبادله anga engaged شول [1]. د تاوتریوالۍ دا وروستۍ څپه د اپریل میاشتې له ceasefire (تینځې) څخه وروسته د دواړو هیوادونو ترمنځ ترټولو بد escalation (تشنج) څرګندوي [1].
سره له دې چې ځینې راپورونو مخکې وړاندیز کړی و چې د خبرو شتون یو «ښه نښه» ده [3]، ګروسي وویل چې د حل لاره ناپیده ده. هغه وویل: «له ایران سره خبرې له منځه تللې دي» [1].
د IAEA رئیس وویل چې د دې ډیپلوماټیکو هڅو پای لاهم ناڅرګند دی. هغه وویل: «لا تر اوسه معلومه نه ده چې امریکا او ایران به یوې ګټې ته ورسېږي که نه» [2].
د امریکا recent (وروستیو) حملو د هستяيي تړون احتمالي امکان نور هم پیچلی کړی دی [4]. دې نظامي اقداماتو هغه ډیپلوماټیک چینلونه ګډوډ کړي چې د هستяيي تړون چوکاټ د ساتلو لپاره اړین وو، چې په پایله کې IAEA مجبوره شوې چې په یو ناثاباته سیاسي چاپیریال کې خپل لاره پیدا کړي.
د ګروسي ارزیوب د هستяيي ډیپلوماسۍ او پراخې geopolitical (جیوپوټیکي) جګړو ترمنځ د جلا کولو ستونزه په ګڼه کې نیسي. اژنسۍ د ایرانیو ځایونو څارنه دوام ورکوي، مګر د مستقیمو خبرو نشتوالی د تصدیق په هغه پروسه کې خنډ جوړوي چې د دې ډاډ ورکوي چې هستяيي موادو څخه د وسلو جوړولو لپاره ګټه نه اخیستل کېږي.
“«له ایران سره خبرې له منځه تللې دي.»”
د امریکا او ایران ترمنځ د اړیکو له منځه تګ، چې د ایران او اسرائیل ترمنځ د مستقیم نظامي جګړې سره یوځای شوی، ښیانه کوي چې هستяيي ډیپلوماسي په اوسنی وخت کې د امنیتي اندېښنو په پرتله ثانوي اهمیت لري. د فعالې خبرو پرته، IAEA د هغه ډیپلوماټیک فشار نه لري چې د شفافیت ډاډ ورکړي، چې دا احتمال زیاتوي چې ایران ممکن خپل هستяيي وړتیاوې پراخې کړي په داسې حال کې چې نړیواله خوا د سیمه ییزو جګړو په دلیل مصروفه وي.
