ایر چیف مارشل A.P. Singh وویل چې ډرونز د څارنې له وسیلو څخه تهاجمي Assets ته بدل شوي دي، کوم چې هغه د "اسماني خپنډو" (claws in the sky) په نوم یاد کړ [1].
دا بدلون د هوایي جګړې په بنسټیزه بڼه کې یو لوی تغیر ښيي، چې د thụ动 (passive) مشاهده کولو څخه د فعالو او مرگوني جګړې په لور حرکت کوي. د دې سیسټمونو تکامل پوځي قوماندانو مجبوروي چې د دې په اړه بیا فکر وکړي چې څنګه د خپلې هوایي ساحې ساتنه وکړي او په داسې شرایطو کې د دښمنانو سره مقابله وکړي چې پکې خپلواک (autonomous) ګواښونه عادي ګرځېدلي دي.
د جمعې په ورځ په ډيلي کې د CAPSS-IMR ګډ سمینار کې د Indian Air Force (IAF) قومندان د عصري جګړې په اړه د نوي حقیقت یادونه وکړه [2]. هغه وویل چې بې سرپلو هوایي سیسټمونه نور یوازې د استخباراتي معلوماتو راټولولو لپاره د سترګو په څېر نه دي، بلکې اوس د تهاجمي وسلو په توګه د جګړې راتلونکی ټاکي [1].
Singh وویل چې د جګړې طبيعت په چټکۍ سره بدلېږي. هغه وویل: "جګړه یې ساحه په دایمي ډول د غیر متمرکز او خپلواکې جګړې په لور بدله شوې ده" [3]. دې غیر متمرکز کېدو (decentralization) معنی دا ده چې د جګړې عملیات نور په یو واحد قوماندي مرکز تکیه نه کوي، بلکې د خپلواک سیسټمونو د خپاره شویو شبکې په لومبند تکیه کوي.
د دې بدلون له امله، د IAF قومندان د دفاعي میکانیزمونو د ښه کولو اړتیا په اړه خبره وکړه. هغه وویل چې پوځ ته د ډومین د پوهې (domain awareness) لوړې کچې او د counter-UAS وړتیاو پیاوړتیا ته اړتیا आहे ترڅو دا ګواښونه له منځه یوځای کړي [4].
Singh همدارنګه د مختلفو پوځي څانګو ترمنځ د ښه همغळتیا په اړتیا ټینګار وکړ. هغه وویل: "موږ د خدماتو ترمنځ بشپړ ډومین پوهاوي او هم coordinating ته اړتیا لرو" [4]. داسې همغळتیا اړینه ده ترڅو ډاډه شي چې د څارنې او تهاجمي ډرونونو عملیات د لښکر، نیوي او هوایي ځالو ترمنځ په همغږه ډول ترسره کیږي ترڅو ستراتیژیکه ګټه ترلاسه کړي.
“ډرونز نور د اسمان په څیر سترګې نه دي، بلکې د اسمان خپڼډې (پنجې) دي.”
د ډرونونو د څارنې وسیلو څخه تهاجمي وسلو ته بدلېدل د 'attrition warfare' یا د ویراڻې جګړې نړیوال جریان منعکس کوي چې په وروستیو جګړو کې لیدل شوی. د ډرونونو د 'خپنډو' په توګه یادول د IAF قومندان له خوا دا اعتراف دی چې تاکتیکي ګټه اوس د کم لګښت لرونکو او خپلواک سیسټمونو په ګټه شوې چې کولی شي تقلیدي هوایي دفاعي سیسټمونه مات کړي. دا حالت هند ته اړتیا ورکوي چې خپل دفاعي اخیستنې electronic warfare او AI-driven counter-drone ټیکنالوژۍ ته واړوي ترڅو د ملي امنیت څخه دا 'خپڼډې' منع کړي.
