د نړیوالې انرژۍ এজانس (IEA) اجرائیوي رئیس فاتح بیورل پنجشنبه خبرداری ورکړ چې نړۍ د تاریخ تر ټولو لوی د انرژۍ د امنیت خطر سره وړاندامکې ده [1].
دا خبرداری په داسې حال کې راغی چې د هرمز تنگ کې د ایران اړوند جګړې اړوند ګډوډۍ نړیوالو د bahanو (fuel) supplied ته د ناثابیت ګواښ کوي. څرڅو چې د انرژۍ لګښتونه په مستقیم ډول د توکو تولید او نقل و انتقال باندې اغیز کوي، دا بحران د نړیوالو خواړو او کرنې سکتورونو لپاره یو سیسټمیک خطر رامنځته کوي.
واشینګټن، ډي. سي څخه په Sky News او CNBC سره په مرکو کې بیورل وویل چې حکومتونو د اوسنیو ګډوډیو کچه کمزوره تخمین کړې ده [1, 2]. هغه یادونه کړې چې د هرمز تنگ څخه د تېلو د جریان بندښت د نړیوال تولید کې د پام وړ زیان سبب شوی دی [1].
د راپورونو له مخې، د دې بحران له امله په ورځ کې ۱۳ ملیونه ډولونه تېلو تولید په عملي توګه له لاسه ورکړل شوي [2]. د عرضه دا ټکان د ایران په ګډون د روانې جګړې له امله نور هم شدت موندلی، چې بیورل ویې ویل دا وضعیت اوس مهال یو لوی اقتصادي ګواښ haline کړی دی [1].
بیورل وویل: "ډیری حکومتونو دا وضعیت کمزوره تخمین کړی و. همدا دلیل دی چې ما دې د تاریخ تر ټولو لوی د انرژۍ بحران په توګه تعریف کړې ده" [1].
سره له دې چې بیورل وضعیت د ورځنۍ خرابېدو په توګه بیان کړ، ځینې تحلیلګران وړاندیز کوي چې نړیوالو ذخایرو او بدیلو عرضو د انرژۍ د بازار بشپړ ټلاو څخه کړې کړې ده [3]. خو د IEA رئیس ټینګار وکړ چې خطرونه یوازې تر bahanو پورې محدود نه دي.
بیورل وویل: "دا نه یوازې د انرژۍ لپاره، بلکې د خواړو، کرنې سکتور او نورو لپاره هم دی" [1].
“موږ د تاریخ تر ټولو لوی د انرژۍ د امنیت خطر سره وړاندامکې یو.”
د IEA خبرداری د نړیوالې انرژۍ د سترېژیکو ټکو (chokepoints) د نازکۍ په اړه اشاره کوي. د هرمز تنگ د تېلو د صادراتو لپاره یوه حیاتي شریان دی؛ هر ډول Prolonged بندښت یو داسې اثر رامنځته کوي چې د مصنوعی خنډونو (fertilizers) او ډیزل لګښتونه زیاتوي. دا ښایي چې اوسنی conflict یوازې یو سیمه ییز جیوپولیټیکال مسئله نه ده، بلکې د خواړو او انرژۍ په بیو کې د نړیوالې نفلاسیون (inflation) لپاره یو کاتالیزټر دی.
