په برلین کې د نړیوال هوایي نمایشي (International Aerospace Exhibition) په لومړیو تمرکزونو کې ډرونونو او خپلواکو سیسټمونو ځای د دودیزو معكې جنگي طیارو څخه اخیستی دی.
دا بدلون د عصري جګړو کې یو بنسټیز بدلون څرګندوي. د جيوسياسي کړکېچونو په زیاتیدو او د دودیزو هوایي پروژو د ناکامیو په وړاندې، صنعت د ستراتیژیکي بریا د ساتلو لپاره خپل محور د بېسارې (unmanned) پلیټ فارمونو په لور اړولي دی.
دا نمایشي د چهارشنب په ورځ، د 2026 کال د جون په 10مه پیل شوه [1]. که څه هم معكې جنگي طیارې لا هم په جریان کې دي او په نمایشي کې ښکاره کیږي، خو د دفاعي شرکتونو او د الوتکې تولیدکونکو ترمنځ بحثونه د خپلواکو سیسټمونو (autonomous systems) د Eventually integration په لور اړو شوي دي [2]. دا لیږد د ډرون ټکنالوژۍ کې تخصص لرونکو د دفاعي شرکتونو د نوي نسل په شتون سره نښودل شوی [2].
په دې نمایشي کې atmosfera د اوسنیو نړیوالو جګړو تر اغیزې لاندې ده. د ایران د جګړې په اړه بحثونو د خپلواکو سیسټمونو اړتیا د خبرو اترو مرکز ته اړولې ده [3]. دا بیړه د فرانسوي-جرمني جنگي طیارې د پروژې په دې وروستۍ ناکامۍ سره نوره هم زیاته شوې، چې د اروپا د هوایي برتری په پلان کې یې یو خالي ځای پریښی [3].
په دې مراسمو کې د صنعت مشرانو وویل چې دا بېسارې سیسټمونه په داسې سختو شرایطو کې کار کولی شي چې هلته معكې الوتکې له ډیر خطر سره مخ کیږي. د ILA ځای د دې لپاره یو نمایشي مرکز ګرځیدلی چې څنګه software او robotics اوس د هوایي ځواک لپاره د انجن د ځواک (thrust) او airframes په اندازه مهم دي [2].
د دفاعي سیسټمونو پراختیاوونکي د دې سیسټمونو د scalability باندې تمرکز کوي. د ډرونونو د ډلو (swarms) ځایپرستی د تاکتیکي انعطاف وړتیا وړاندې کوي چې دودیزې طیارې یې نشي ترلاسه کولی، دا هغه حقیقت دی چې په برلین کې د نمایشي د پانګونې نمونې یې اغیزمنې کړې دي [2].
“ډرونونو او خپلواکو سیسټمونو د دودیزو جنگي طیارې په ځای د اصلي تمرکز ځای اخیستی دی.”
په ILA Berlin کې د معكو الوتکې څخه خپلواکو سیسټمونو ته لیږد د لوېستیکي دفاعي اخيستونو کې یو ستراتیژیک بدلون ښيي. د فرانسوي-جرمني جنگي پروژې ناکامي او د ایران د جګړې عملیاتي تجربې وړاندیز کوي چې د هوایي برتری راتلونکی به د 'loyal wingman' مفهوم یا په بشپړ ډول بېسارې ډلو باندې تکیه وکړي، نه یوازې په قیمتي او پائلټ لرونکو پلیټ فارمونو باندې.
