د ایران د هرمز ادارې د ۲۰۲۶ کال د می ۲۰ [1] اعلان کړ، چې هغه د متحده عربي اماراتو د فوجیرې د بنډر د جنوبي اوبو په اړه د کنټرول او نظارت ادعاء کوي.
دا ګام په سیم کې د tensão د پائلا کېدې یو مهم ښکاره доказаوی، ځکه چې د هرمز تنگه د نړۍ د تېلو د نړیوالو لېږدونو لپاره یو له تر ټولو Kritikal ټکو څخه ده. ایران د دې اوبو پر وړاندې د تنظیماتي واک په ادعاء کولو سره غواړي د کشتي تېرو لارو باندې اغېزه وکړي او احتمالا د دې سیمې څخه تېرو کېدونکو کېښتیو لپاره خپلې فیسي جوړګڼې پلي کړي.
دا ایرانی اداره، چې د فارسي خلیج د تنگې ادارې (Persian Gulf Strait Authority) په نوم هم یادیږي، هدف یې د ستراتیژیکې اوبايي لارې پر وړاندې د حاکمیت او تنظیماتي کنټرول ټینګول دي [2, 3]. پداسې حال کې چې ځینې راپورونه د فوجیرې د جنوبي اوبو باندې تمرکز کوي [4]، نورې سرچینې ښيي چې دا ادعاء د متحده عربي اماراتو د دوو بنډرو، په ځانګړي ډول د فوجیرې او ام القوین (Umm Al Quwain) پورې اړه لري [5]. ځینې راپورونه همدارنګه وړاندې کوي چې په عمان کې بنډرونه هم ممکن د دې ادعاء له 영향을 لاندې شي [3].
متحده عربي اماراتو دا ادعاء رد کړې ده. دا شخړه د هرمز تنگې شاوخوا د کنټرول د نویو کرښو د رسم کولو د ایرانیې ادارې د هڅو محور دی ترڅو خپل نفوذ پیاوړ کړی [2, 5]. د خبرو له مخې، دا پیاوړتیا د جزیرو د کنټرول ټکو (checkpoints) کارولو او په سیمه کې د ایران د ګټو د تضمین لپاره د مختلفو ډیپلوماټیکو تړونونو شاملول دي [2].
د ایران ستراتیژي د اداري اعلانونو او فزیکي موجودیت combination څخه عبارت ده ترڅو خپل نظارت پلي کړي [2]. د هرمز اداره قصد لري چې له دې موقعیت څخه د کشتي ترافیک د څارنې او له بحري operatore-انو څخه د فیسونو د ترلاسه کولو لپاره ګټه واخلي [2, 3]. د ټاکل شویو بحري سرحدونو دا ننګول نړیوالو shipping شرکتونو او ګاونډیو خلیجي هیوادونو لپاره یو ناپایله چاپرتس ایجادوي.
سیمه ایزو چارواکو دا ګام د حاکمیت تر څارنې په توګه غندلې او CONDEMN کړې ده. متحده عربي اماراتو ویالو چې دا اوبې د هغې د خپلې قضایي صلاحیت (jurisdiction) لاندې راځي او د ایران ادعاء د نړیوالو بحري قوانینو له مخې هیڅ قانوني اساس نې. [6]
“د ایران د هرمز ادارې د ۲۰۲۶ کال د می ۲۰ اعلان کړ، چې هغه د متحده عربي اماراتو د فوجیرې د بنډر د جنوبي اوبو په اړه د کنټرول او نظارت ادعاء کوي.”
د فارسي خلیج د تنگې د ادارې توسط د کنټرول ادعاء د ایران یو هڅه ده ترڅو له سیمه ایز ځواک څخه د هرمز تنگې ته د تنظیماتي دروازهبان (gatekeeper) په توګه بدل شي. د متحده عربي اماراتو د فوجیرې په څیر د بنډرو نږدې د اوبو د نظارت ادعاء کولو سره، ایران د متحده عربي اماراتو او د هغې د نړیوالو شریکانو اراده امتحانوي. که چیرې ایران په فیسونو یا کنټرول ټکو په imposed کولو کې بریالی شي، هغه کولی شي د نړیوالې انرژۍ د لېږد زنجیر (supply chain) باندې لوی اقتصادي او سیاسي نفوذ ترلاسه کړي، چې ممکن د فارسي خلیج د امنیتي جوړښت (security architecture) بدل کړي.
