د ایران مرکزي نظامي قومانډ د شنبه په ورځ، 21 جون 2026، اعلان کړ چې د هرمز تنگه (Strait of Hormuz) د کښتیو د تګ راتګ لپاره تړलेला ده [1].
دا اقدام د نړۍ د تیلو د ترانزیت د خورا مهمو ټکانونو څخه د یو د ګډوډولو ګواښ کوي، چې د مینځنۍ خاورې د tensioneاتو د زیاتوالي پر مهال ممکن د نړیوالو انرژي بازارونو ثبات ته 영향을 ورسوي.
ایرانۍ چارواکو ویل چې دا تړن د جنوبي لبنان پر اسرایلو حملو په ځواب کې دی، چې تهران یې د ceasefire تړون څخه خ phá کولې بولي [1], [3]. دا ستراتیژیکه اوبايي لاره د ایران او عمان ترمنځ موقعیت لري او د نړیوالو د تیلو د لېږد لپاره د اصلي رګ په توګه کار کوي [1], [3].
تهران د دې تنگې د بیا खुलېدو لپاره ځینې ډیپلوماټیک او اقتصادي شرایط وړاندې کړي دي. د Tasnim لخوا د مذاکراتو د ټیم یو نږدې سرچینه ویل: "هرمز به تر هغه چې په لبنان کې ceasefire پاتې نشي او د تیلو استثناوي جوازونه (oil waivers) صادر نشي، بیا نه خلاصېږي" [3].
دا توندرو د اروپا په کې د ډیپلوماټیکو هڅلو سره یوځای کیږي. د متحده ایالاتو معاون رئیس JD Vance د سوله مذاکراتو لپاره سویتزرلانډ ته ورسېد، مګر ایران اشاره کړې چې په دې وخت کې به په پراخو مذاکراتو کې ګډون ونکړي [2]. یو ایرایني چارواک ویل: "که په لبنان کې جګړه دوام Verlusi، ایران به د متحده ایالاتو سره په یو پراخ تړون کې خبرې ونکړي" [2].
سره له دې چې د ایران نظامي قومانډ دا اعلان کړی، متحده ایالاتو د دې اوبايي لارې د وضعیت په اړه اعتراض کړی [1]. د متحده ایالاتو په یو بیان کې ویل شوی چې دا تنگه نه ده تړل شوې [1].
ایران په دې باور پاتې دی چې د لبنان د جګړې پای د بحري تګ راتګ د بیا پیل او د متحده ایالاتو سره د وروستۍ ځانګړې ځانګړې تړون د ترلاسه کولو لپاره یو اړین شرط دی [2], [3].
“"ایران وايي چې د هرمز تنگه تړلې ده."”
د هرمز تنگې څخه د ګټې اخیستلو په preconditions، ایران د نړیوالې انرژۍ د یو اصلي رګ پر جغرافي کنټرول څخه د ګټې اخیستنه کوي ترڅو په لبنان کې ډیپلوماټیک حل په زور ترلاسه کړي. د تړلو په اړه د ایران د ادعاوو او د متحده ایالاتو د انکار ترمنځ تضاد د بحري ناثاباتۍ یو دوره ښيي، چیرې چې د ګډوډۍ ګواښ د تیلو د استثناوو ترلاسه کولو او د اسرایلو نظامي فعالیتونو د بندیز لپاره د یوې مذهکې کارت (bargaining chip) په توګه کارول کیږي.
