ایران د هرمز تنگې د کښتونو او انټرنیټ کیبلونو لپاره د ترانزیټ د فیس وړاندیز وکړ

ایران د هرمز تنگې (Strait of Hormuz) څخه تېرېدونکو کښتونو او د سمندر لاندې د انټرنیټ کیبلونو باندې د لاسرسۍ د فیس وضعولو وړاندیز کوي [1, 2].

دا پلان د نړۍ د یوې تر ټولو حساسې بحري نقطې په اړه دی. څرڅو چې دا لاره د نړۍ د تېلو د ترانزیټ د لویې برخې او د फायبر آپټیکي اړین کیبلونو د تېرېدو ځای دی، هر ډول ګډوډي یا نوي لګښت کولی شي په نړیواله کچه د انرژۍ په بیو او ډیجیټل اړیکو باندې اغېز وکړي.

د دې وړاندیز خبرونه په مارچ 2024 کې څرګند شول [1, 2]. د دې سکیم هدف دا دی چې دا تنگه د غربي هیوادونو پر وړاندې د یوې اقتصادي وسیلې په توګه وکارول شي او په داسې حال کې چې هیواد تر制 sanctions (سنکشنونو) لاندې دی، عاید ترلاسه کړي [1, 3].

محمد باقر غلیباف، د ایران chief negotiator، ویل یې چې د هرمز تنگه به د تهران لخوا اداره شي او پر ټولو ترانزیټونو به مناسب فیس وضع شي ^[4]. دا اداري بدلون به حکومت ته اجازه ورکړي چې د ایران او عمان ترمنځ د دې تنکې له لارې د نړیوالې سوداګرۍ تېرېدو څخه پیسې ترلاسه کړي ^[3].

د ایران د انقلابي ګارډ (Revolutionary Guard) اړوند چارمندانو suggested کړي چې مالي اغېز به ډېر پام وړ وي. د انقلابي ګارډ اړوند رسنیو ته د یوې لوړې چارمنې په ویلو، هیواد کولی شي د دې فیسونو له لارې په کال کې تر 40 ملیارده ډالرو پورې عاید ترلاسه کړي [1, 2].

د امنیتي متخصصینو یاد کړې چې دا ګام د دې اوبنی لارې ته د یوې ستراتیژیکې وسیلې په توګه بدلون ورکوي. یو unnamed امنیتي متخصص ویل چې ایران د هرمز تنگه په یو ستراتیژیک فشار (leverage tool) بدلوي او دا فیسونه کولی شي د نظام لپاره د نقدو پیسو لوی سرچینه شي ^[3].

سره له دې چې ځینې راپورونه د 40 ملیارده ډالرو احتمالي عاید باندې ټینګار کوي [1, 2]، نور penilaian وړاندیز کوي چې په کال کې د دې لارې تېرېدونکو تېلو مجموعه ارزښت تقریباً 40 ملیارده ډالره دی، چې دا ښایي د دغه عدد په تطبيق کې یو ډول تضاد یا تکرار وي ^[3]. برسېره پر دې، که څه هم ځینې سرچینې د سمندر لاندې کیبلونو د ټکس کولو پلانونه ذکر کوي ^[2]، نور راپورونه پرته له دې چې د کیبلونو لپاره کوم નક્له ټکس تایید کړي، په پراخې سوداګریزې ګواښونو تمرکز کوي.