د Geo News یوې program چې د 2026 کال د مای 20 څخه خپره شوې وه، دا څېړنه یې کړې چې آیا ایران به خپل نیوکلیوي پروګرام پای ته ورسوي [1].
دا بحث د نیوکلیوي اهدافو او بحري جغرافیې د تقاطع په اړه دی. څرنګه چې د هرمز تنگ د نړۍ د نفط د تګ او راتګ لپاره یو کلیدي ځای (chokepoint) دی، نو د ایران په نیوکلیوي موقف کې هر ډول بدلون کولی شي د مینځنۍ خاورو جیوسياساتیک ثبات بدل کړي.
میانداره حامد میر ویل چې پینل د سیمې د ستراتیژیک اهمیت تحلیل کړی [1]. په دې program کې د دې शक्यता باندې تمرکز وشو چې آیا ایران به خپلې نیوکلیوي فعالیتونه بندوي او هغه فشار چې دا هیواد د خپلو ساحلي اوبو له لارې ساتي [1].
د پینل غړو وویل چې د هرمز تنگ د ایران تر ټولو لوی قدرت دی [1]. دا بحري لارې دې هیواد ته اجازه ورکوي چې پر نړیوالو کشتیو او د انرژۍ پر صادراتو خپل влияние exercise کړي، یو داسې وړتیا چې د هغه د نیوکلیوي وړتیاوو څخه independent ډول شته ده [1].
په دې خپرونې کې دا څېړنه وشوه چې څنګه دا جغرافیایي ګټه د ایران ډیپلوماټیک او نظامي ستراتیژي شکل ورکوي [1]. د تنگ ته د لاسرسۍ په کنټرولولو سره، ایران له نړیوالو ځواکونو سره په مذاکراتو کې یو مهم فشار ساتي [1].
په دې program کې هڅه وکړئ چې معلومه کړي آیا د نړیوالې ټولنې فشار یا داخلي ستراتیژیک بدلونونه به د نیوکلیوي پروګرام د رسمي پای سبب شي [1]. خو په بحث کې دې ته ټینګار وشو چې د تنگ ستراتیژیک ارزښت د سیمې د قدرت په ډینامیکونو کې یو ثابت عامل پاتې کیږي [1].
“د هرمز تنگ د ایران تر ټولو لوی قدرت دی.”
د هرمز تنگ ته تمرکز وړاندیز کوي چې د ایران سیمه ییز نفوذ یوازې پر نیوکلیوي وسلو منحصر نه دی. د یوې criticality نړیوالې بحري لارې څخه په ګټه اخیستلو سره، ایران یو ستراتیژیک deterrent ساتي چې د制裁 (sanctions) یا یوازې ډیپلوماسي له لارې د هغه د نیوکلیوي اهدافو د مهار کولو نړیوالې هڅې پیچلې کوي.
