امریکا د هرمز تنگې د ټول (فیس) سیسټم په اړه ایران ته خبرداری ورکړ

ایران او عمان د هرمز تنگې څخه تېرېدونکو търکي کشتیو لپاره د ټول یا د فیس سیسټم د جوړولو په اړه بحثونه کوي [1, 2, 3].

دا اقدام د نړۍ د ترټولو مهمو Shipping lanes څخه یو ته هدفمند دی. د تېرېدو د محدودولو یا د پیسو ګټلو هر ډول هڅه کولی شي نړیوال د انرژۍ بازارونه ګډوډ کړي او د ستراتیژیکو اوبې لارو څخه د کشتیو د وړیا تېرېدو په اړه نړیوالې بحري قوانينو ته ننګي ورکړي.

راپورونه ښيي چې ایران غواړي د دې وړاندیز شوي تادیات سیسټم له لارې دK shipping lane څخه عاید ترلاسه کړي [1, 4]. په دې بحثونو عمان هم شامل دی، چې د ایران سره یې دا تنکه اوبې لاره شریکه ده [1, 2].

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په دې میاشت کې دې راپورونو ته ځواب ورکړ او ویې ویل چې دا پلان د منځندې وړ نه دی ^[2]. روبیو ویل: "دا نشي کېدای شيء" ^[2]. د امریکا موقف دا دی چې داسې یو ټول سیسټم به د نړیوالو قوانینو څخه خېله وي [2, 4].

نور راپورونه وړاندیز کوي چې امریکا د نورو نړیوالو ځواکونو ښмол کېدو ته هڅه کوي ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې دا اوبې لاره خلاصه پاتې شي. روبیو ویل چې هغه هیله لري چین به د هرمز تنگې ته د خلاص لاسرسۍ د ساتلو لپاره پر ایران د فشار ورکولو کې ډېر فعال رول لوبوي ^[5].

په امریکا کې د سیاسي کړنګړو په کې د دې وړاندیز په اړه متضاد نظرونه وړاندې شوي دي. سره له دې چې اوسنی د بهرنیو چارو وزارت د فیسونو مخالف دی، پخواني ول preds Donald Trump وړاندیز کړ چې د تنگې د کارولو لپاره له هیوادونو څخه د پیسو اخیستلو کولی شي د ایران سره یو "ګډه پانګه‌ګذاري" (joint venture) وي، او داسې یو احتمال یې د "ښکلا" په توګه بیان کړ ^[6].

د ټول د شالید څخه جத்لاً، ځینې راپورونو ته د دوه اونیزو ceasefire تړون یادونه کړې ده چې د هرمز تنگې د بیا خلاصولو په پراخه چوکاټ کې وي ^[6].