د ایران ولسمشر د جګړې پر مهال د یوې ډیجیټالي تیاره کېدو (blackout) وروسته، چې په ټوله ملکۍ کچه یې نړیواله اړیکه پرې کړې وه، د نړیوال انټرنیټ لاسرسۍ د بیا فعالولو امر ورکړ [1].
دا ګام له څو میاشتو ډیجیټالي isolation وروسته د عادي حالت ته د بیرتنې نښه ده. د لاسرسۍ بحالی کول د امریکا او اسرائیل سره د سختې جګړې له یوې دورې وروسته د هیواد د زیربناوو او اړیکو د ثبات لپاره یو مهم ګام دی [2].
دولتي رسنیو راپور ورکړ چې ولسمشر مسعود Pezeshkian داسې یو حکم جاري کړ چې اړیکې بیرته د جنوري میاشتې څخه وړاندې د موجود کچو ته ورسوي [1, 2]. دا ډیجیټالي تیاره کېدل د 2026 کال د جنوري میاشتې په وروستیو کې پیل شول او نږدې 90 ورځېه دوام وکړ [1]. ځینې راپورونه د دې د لاسرسۍ پرې کېدو موده له دوو میاشتو څخه ډیره ښيي [3]، چې دا د دغه هیواد په تاریخ کې ترټولو اوږده انټرنیټي بلاک وو [3].
د ایران د اړیکو وزارت د عامه اړیکو څانګې یو Официаس ویل یې چې دغه حکم د انټرنیټ لاسرسي د جنوري څخه وړاندې د حالت ته د رسولو لپاره شوی دی [1]. دا بحالی کول د 2026 کال د اپریل 8 څخه د ایران او امریکا ترمنځ د ceasefire اعلان وروسته ترسره کیږي [4].
د دې تیاره کېدو پر مهال، د ایران حکومت نړیوال ویب ته لاسرسی محدود کړ، چې ډیری وګاله یې اړوول چې د اړیکو لپاره د VPNs یا ځانګړو محلي شبکېو څخه ګټه پورته کړي. د دروازو د بیا خلاصولو پریکړه د جګړې د هغو محدودیتونو پای ته رسیدو وروسته شوې چې د کال له پیلاو څخه نافذ وو [2, 3].
Reuters راپور ورکړ چې د دولتي رسنیو له مخې ولسمشر د نړیوال انټرنیټ لاسرسۍ د بیا فعالولو امر ورکړ [2]. دا اقدام د هغې ډیجیټالي تیاره کېدو د لغوه کولو لپاره دی چې د سیمې د جګړې په اوج کې یې اسلامي جمهوري ایران له نړیوالې ټولنې څخه جلا کړې وه [1, 3].
“دغه حکم د انټرنیټ لاسرسي د جنوري څخه وړاندې د حالت ته د رسولو لپاره شوی دی.”
د انټرنیټ لاسرسي بحالی کول د ایران، امریکا او اسرائیل ترمنځ د tensione د کمیدو یو ملموس indicator دی. د جګړې ډیجیټالي محدودیتونو د لغوه کولو پهnۍ، د ایران حکومت د وضعیت له بیړنۍ حالت څخه بیرته عادي تنظیماتي چärتې ته ځي، که څه هم د دې بلاک اوږده موده د دولت د هغه وړتیا ښیي چې په بحرانونو کې وکولای شي د خلکو اړیکه له بهرني نړۍ سره په بشپړه توګه پرې کړي.
