ایران د سیمې د shipping traffic باندې د خپل قبضې کلکولو لپاره د هرمز تنگ (Strait of Hormuz) کې یو کنټرول شوی بحري زون ټاکلی دی [1].
دا اقدام تهران ته د نړۍ د نفط ترانزیټ د ترټولو مهمو ټکو څخه په یوه نقطه کې پامانګه نفوذ ورکوي. د کېښتیو د جریان په کنټرولولو سره، ایران کولی شي پر نړیوالې انرژۍ امنیتي اغیزه وکړي او پر نړیوالو تجارتي لارو اقتصادي فشار واچوي [2].
دا نوې سیستم د ایران او متحده عربي اماراتو ترمنځ د تګراتو د څارنې او تنظیم لپاره د څو پړاوونو یا multi-tiered کړنلیک څخه ګټه اخلي [1]. په دې کې د ټوکو پر وړاندې د چک پینټونو رامنځته کول او د کېښتیو د ارزونې سخت کړنلیکونه شامل دي [3]. هغه کېښتۍ چې له دې تنگ څخه تګ کوي، اوس باید د یو authorization system څخه تېر شي ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې دوی مخکې له وړاندې تګ څخه د ایران اړمندیو ته پوهېږي [5].
د امنیت او څارنېal علاوه پر دې، دا اقدام یو مالي هدف هم لري. ایران د ټاکل شوي زون څخه تېرو کېښتیو لپاره ترانزیټي فیسونه پلي کړي دي [2]. دا کار دولت ته اجازه ورکوي چې په مستقیم ډول له هغه بحري ترافیک څخه عاید ترلاسه کړي چې د دې تنگ پر تنګو اوبو تکیه کوي [4].
د کنټرول دا consolidation د فزیکي पाया جوړونو او ډیپلوماټیکو ترتیباتو د ترکیب په واسطه ملاتړ کېږي [3]. د ټوکو پر بنست په تاسیساتو تکیه کول ایرانی ځالمنو ته اجازه ورکوي چې په دې لاره کې دایمي موجودیت او د چټک ځواب ورکولو وړتیا وسതിانه [1].
نړیوال څارونکو ویل چې دا اقدامات د فارس خلیج ته ننوځدلو یا ترې وتلو هرې کېښتۍ د څارنې په برخه کې د ایران وړتیا زیاتوي [4]. د ارزونې او فیسونو یوځای کول دا تنگ له یوې خلاصې نړیوالې لاره څخه په یو اداره شوی کورډور بدلوي چې د ایران تر ادارې لاندې دی [5].
“ایران د سیمې د shipping traffic باندې د خپل قبضې کلکولو لپاره د هرمز تنگ کې یو کنټرول شوی بحري زون ټاکلی دی.”
د یو کنټرول شوي زون رامنځته کول د هرمز تنگ د اتفاقي مداخلات څخه د یو سیسټماتیک او بنسټیز تنظیم ته د بدلون نښه ده. د امنیتي چک پینټونو او د فیس پر بنسټ د ترانزیټي ماډل په یوځای کولو سره، ایران په حقیقت کې پر نړیوالو اوبو د یوې souverain-like اداري کنټرول ادعا کوي، چې کېدای شي د بحري شخاړو خطر زیات کړي او د نړیوالو shipping companies عملیاتي لګښتونه لوړ کړي.
