ایران د هرمز تنگې باندې د پوځي کنټرول ادعاوې پراساس کړې

ایران د هرمز تنگې (Strait of Hormuz) باندې د پوځي کنټرول خپله ادعوه پراخوي، چې د نړیوالو بحري تګ او راتګ په اړه یې ناڅرپنده کړې ده.

دا تشنج د نړۍ د تر ټولو مهمو تجارتي لارو څخه یوې ته ګواښ جوړوي. د دې تنگې له لارې د انرژۍ او توکو د جریان کې هر ډول اختلال کولی شي نړیوال بازارونه不稳定 کړي او د تهران او واشنګټن ترمنځ روان ډیپلوماټیکې هڅې پیچلې کړي.

د انرژۍ منابعو لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت پخوانی معاون Amos Hochstein وویل چې ایران په څرګنده توګه د دې اوبو د لارې باندې کنټرول تاییدوي. دا پرمختګونه په داسې وخت کې رامنځه کیږي چې په Switzerland کې ډیپلوماټیکې خبرې روانې دي. راپورونه ښيي چې ایران د دې پراخې شوې ادعاوې څخه د تجارتي لارې باندې د خپل chủ권 (sovereignty) ثابتولو او په لبنان کې د اسراییلو پوځي اقداماتو ته د ځواب په توګه ګټه اخلي.

وضعیت تر اوسه متناقض پاتې دی. سره له دې چې ځینې راپورونه وايي ایران یو ځل بیا د هرمز تنگه تړلې ده، نورې سرچینې دا اقدام د بشپړ بندیز په ځای د کنټرول د تاییدو په توګه بیانوي. ولسمشر Trump وویل چې د دې تنگې له لارې یو خوندي، محفوظ او پاک لاره شتون لري.

دا تشنجونه د 2026 کال د جون 20 په ژوندۍ خپرونو کې د امریکا او ایران د خبرو پر مهال خپل اوج ته ورسېد ^[1]. دا ډیپلوماټیک رنځ د امریکا د چارواکو د Switzerland سفر سره یوځای کیږي ترڅو نورې خبرې وکړي. د هرمز تنگه، چې د Oman او ایران ترمنځ موقعیت لري، د پوځي ځای پر ځای کېدو لپاره یو حساس ځای پاتې دی.

ایرانی چارواکو خپلای بحري فعالیتونه د سیمې د امنیتي ډینامیکونو سره تړا کړي دي. د ایران د ځواکونو زیات شوی شتون د تجارتي کښتۍ لپاره د خطر زیاتوالی ښيي، چې دا د امریکا د ادارت له خوا ورکړول شویډ ډاډ سره متضاد دی. د دې راپورونو دوه اړییز طبیعت د سیمې ناثاباتکي څرګندوي، ځکه دواړه خواوې د اوسنۍ جيوپولیټیکي بحران په چوکاټ کې خپل لوري غوره کوي.