ایران او متحده ایالات د یوې احتمالي سولې تړون لپاره خپلې مذاکرات جاری ساتي، مګر د ایران اټومي پروګرام لا هم اصلي خنډ پاتې دی [1, 2, 3, 4].
دا بنبست حالت ځکه دوام لري چې متحده ایالات غواړي هر ډول تړون د اټومي وسلو د جوړولو د ایران وړتیا په دایمي توګه بند کړي [3, 4, 5]. واشنګټن ته دا یو غیر قابل مذاکره امنیتي اړختیا ده ترڅو د سیمې په کچه د tensione (تشنج) مخنیوی وشي. تهران ته بیا اټومي پروګرام د ستراتیژیکې ګټې یو ټکی دی.
ایران د هر ډول تړون لپاره د یوې اصلي precondition (شرط) په توګه د sanctions (سنکشنونو) جامع لغوه کول غواړي [3, 4, 5]. ایرانی چارواکي همدارنګه غواړي چې د Strait of Hormuz (هرمز تنگه) باندې خپل ستراتیژیک نفوذ وساتیانه، چې یو نړیوال مهم دt shipping (ترانسپورت) لاره ده [1, 2]. د سیمې په کچه د دې نفوذ غوښتنه د متحده ایالاتو د اټومي محدودیتونو سختو غوښتنو ته پیچلتیا بښي.
د مذاکراتو د اوسنۍ حالت په اړه راپورونه متضاد دي. د متحده ایالاتو لوړ ډیپلوماټ او ځینې ایرانی چارواکو د سولې په جاری هڅو کې پرمختګ ته اشاره کړې ده [4]. خو نور راپورونه ښیي چې ایران د یو نوي تړون په اړه د متحده ایالاتو ځینې ځانګړي شرایط رد کړي دي [5].
د مشرتابه د ښراکېدو په اړه نورې تضادونه هم شته. ځینې راپورونه وايي چې ولسمشر Trump ویلي چې متحده ایالات او ایران ممکن یوې سولې تړون ته نږدې شي [3]. نور راپورونه ښیي چې مذاکرات په دې میاشت کې جاری دي خو د Trump ادارې د ښراکېدو هیڅ نښه نشته [4].
تهران په اوسنی وخت کې د متحده ایالاتو د اټومي تړون وړاندیز څیڅي او په عین حال کې چې د جاری جګړو د اغیزو په اړه پوښتنې کوي [2]. مذاکرات د متحده ایالاتو د اټومي proliferation (خپرېدو) د مخنیوي هدف او د ایران د اقتصادي ارامه کولو او سیمه ایزې خپلپلې غوښتنو ترمنځ د توازن ساتلو لپاره جاری دي [3, 4, 5].
“د اټومي پروګرام د ایران او متحده ایالاتو د احتمالي سولې تړون د مذاکراتو کې اصلي خنډ پاتې دی.”
د اټومي مسئلې دوام ښیي چې هیڅ یوه خوا نه ده غوښتل چې د خپلو بنسټیزو امنیتي تعریفونو څخه دستنه وکړي. پداسې حال کې چې متحده ایالات اټومي disarmament (سلاح unbound کول) د سولې لپاره د precondition (مخکې له وړاندې شرط) په توګه ګوري، ایران خپل اټومي وړتیاوې او د Strait of Hormuz باندې کنټرول د بهرنیو مداخلاتو پر وړاندې د اړینو deterrents (مخلکونکو) په توګه ګڼي. د پرمختګ په اړه متضاض راپورونه ښیي چې د ډیپلوماټیکې خوشحالۍ او د مذاکراتو د حقیقي تخنیکي خنډونو ترمنځ لوی अंतर شته.
