د متحده ایالاتو جيولوژیکي سروې (USGS) ساینتیستانو د 2024 کال د جون د 1مې نیټې په وړاندې د Kilauea اتښکانکې په بره کې د یوې کوچنې څپرچرکې د جوړېدو ویډیو ریکارډ کړې ده [1].
دا پېښه د دې لپاره چې څنګه د اتښکانکې د فعالیت شدید ګرمي له atmosfere سره تعامل کوي ترڅو سیمه ییز هوايي پدېشنې رامنځته کړي، یو نادر بصري ریکارډ وړاندې کوي.
دا څپرچرکه، چې د Hawaii Volcanoes National Park په ساحه کې موقعیت لري او د “volnado” یا “Tephra Devil” په نوم هم یادېږي، د هوا او اتښکانکې د پاتې شویو موادو د یو څرخېدونکي vortex په بڼه ښکاره شوه [1, 2, 3]. دا پدېشه د USGS د هغو کمره ګانو لخوا ریکارډ شوه چې د فعال ځای څارنه کوي [1].
د USGS ساینتیستانو وویل چې دا څپرچرکه احتمالاً د ګرمې lava د سطحې د هوا د ګرمولو له امله رامنځته شوې. دا ګرمه هوا بیا د پاسه د یخې هوا په لور پورته کېږي او شاوخوا هوا خپل اړ لور ته جذبوي، چې یو convergent vortex رامنځته کوي [1, 4].
د USGS یو ساینتیست وویل: "ساینتیستان وايي چې دا ممکن د یخې هوا سره د ګرمې lava د تماس پایله وي" [5].
دا فعالیت د اتښکانکې د روانې تويې په جریان کې رامنځته شوی. خو د دې ځانګړې تويې د episodic شماره په اړه په مختلفو سرچینو کې توپیر شته. ځینې راپورټونه دا پېښه د 47مې eruptive episode په توګه پېژني [6]، پداسې حال کې چې نور یې د 45مې [7]، 44مې [8]، یا 37مې تویې [9] په توګه یادوي.
داسې vortexونه معمولاً لنډمهاله وي، مګر د lava او شاوخوا هوا ترمنځ د تودuseks د توپیر (temperature gradient) په اساس شدتمن کېدای شي. USGS د Kilauea څارنه دوام ورکوي ترڅو د eruptive پړاوونو panahon کې د دې atmosfere تعاملاتو په اړه ډیر ښه پوه شي.
“یوه کوچنۍ څپرچرکه—چې د “volnado” یا “Tephra Devil” په نوم هم یادېږي—جوړه شوه او په کمره کې ریکارډ شوه.”
د 'volnado' مشاهده د اتښکانکې د تویې پیچلې thermodynamics ته اشاره کوي. که څه هم دا څپرچرکې عموماً کوچنې وي، مګر دوی ښيي چې څنګه د اتښکانکې ګرمي کولی شي ناڅاپه atmosfere ناثابتي رامنځته کړي، چې احتمالا د vent په نږدې ساحه کې د اتښکانکې د خاورې او tephra په توزیع باندې اغیز کوي.
