په Lapland کې د سمندري نظام بدلونونو له امله د مټو (Moth) ټولنو بیا تنظیم

د University of Turku څیړونکو موندلې چې د Atlantic او Baltic په سمندرونو کې د سمندري نظام بدلونونه په Lapland کې د مټو (moth) ټولنې بیا تنظیموي [1, 2].

دا څیړنه ښیي چې څنګه په لیره سمندري چاپېرتیاوو کې د اقلیم له امله رامنځه شوي بدلونونه کولی شي داسې اکولوژیکي سلسله‌وار اغیزې (ecological cascades) رامنځه کړي چې په subarctic سیمو کې خښې ډیرې (terrestrial) بیولوژیکي تنوع بدلې کړي. د دې په پېژندلو سره چې کوم ډولونه وده کوي او کوم ډولونه کمای de، ساینسست builds کولی شي په ښه توګه وړاندوینه وکړي چې نازکې شمالي اکوسیستمونه به د دوامداره چاپېرتیاکی له ناثابتي سره څنګه عکس العمل ښکاره کړي.

دا مطالعه ښیي چې دا نظامي بدلونونه د تودوخې، مالحه (salinity) او د مغذیاتو جریانونو په څیر مهم عوامل بدلوي [1, 2]. دا بدلونونه یوازې په سمندر کې محدود نه پاتې کیږي، بلکې د اکوسیستم له لارې د شمالي Finland کې د مټو د ډولونو د خپرېدو او شمیر په اړه اغیزه کوي [1, 2].

د څیړنې له مخې، چاپېرتیاکی بدلونونو د مټو популаسېونونه په دوه جلا ډلو ویشلي: ګټونکي او زیانمنان [1, 2]. ځینې ډولونه له بدلونموندونکو شرایطو څخه ګټه اخلي، پداسې حال کې چې نور د خپلو زیست ځایونو او منابعو د بدلون له امله د پلوټو یا سختې کمونګۍ سره مخ دي.

د University of Turku ټیم خپل تحلیل په Lapland سیمه تمرکز کړ تاپه چې د سمندري بدلونونو او خښې ډیرې حشراتو ترمنځ اړیکه وپېژني [1, 2]. موندنې وړاندیز کوي چې subarctic چاپېرتیا د Atlantic Ocean او Baltic Sea باندې اغیز کوونکو پراخې اقلیمي تمایلاتو ته خورا حساسه ده [1, 2].

څانک چې مټونه د پلوونکي (pollinators) په توګه حیاتي رول لوبوي او د بیلگیو او پستانیو لپاره د خواړو اصلي سرچینه دي، د دې ډولونو بیا خپرېدل کولی شي په سیمه ییز খাদ্য شبکه (food web) کې نورې اغیزې هم رامنځه کړي [1, 2]. څیړونکو ویل چې د مټو په ټولنو کې دا بدلونونه د سمندري سیسټمونو باندې د اقلیم د بدلون د سلسله‌وار اغیزو مستقیم نتیجه ده [1, 2].