چيني بهار د استرالیا په څپه د نړۍ ترټولو لویه د نهنګونو قبرستان وموندله

چيني ساینسستانو د استرالیا د ساحلونو ته نږدې د هندي اقیانوس په نړیوالو اوبو کې د نړۍ ترټولو لویه د نهنګونو قبرستان وموندلې ده ^[1].

دا ځای له علمي نظره خورا مهم دی ځکه چې دا د سمندري تاریخي بقایاوو (marine-fossil assemblages) په اړه بې سارې معلومات وړاندې کوي او د ژورې سمندر د ارګانیزمونو یوې ټولنې ته ملاتړ ورکوي ^[1], ^[3].

د یوې غوټه کېدونکې سب‌مرین (submersible) په کارولو سره، د بهار ډلې 476 د cetacean بقایا নথি اند کړې ^[1]. په دې ځای کې پنځه داسې نهنګان هم شته چې په موجوده توګه په فعال ډول تجزیه کیږي ^[1]. د دې موندنو په کې یو نوی پیژندل شوی منقرض شوی ډول هم شامل دی چې شاوخوا پنځه میلیونونه کلونه وړاندې دی ^[1]. ځینې راپورونه ښيي چې په دې ځای کې ترټولو زاړه بقایا شاید 5.3 میلیون کلونه وړاندې وي ^[2].

د سمندري بیولوژۍ متخصصې Asha De Vos وویل چې دا موندنه د دې پستناکو حیواناتو د تاریخ په پوهیدو کې مهمه ده ^[1]. په یو ځای کې د پاتې شویو جسدونو راټولیدو څیړونکو ته دا فرصت ورکوي چې وګوري cetaceans څنګه مړه شول او د دوی بقایاګانو د جيولوژیکي وخت په اوږمه کې د سمندر د فرش سره څنګه تعامل کړی — یو داسې بهیر چې معمولاً په جلا جلا 事례 کې رامنځته کیږي.

څیړونکو دا قبرستان د اقیانوس په ژورو برخو (sub-bottom ocean) کې ولیدل، چیرې چې د هډیکاکو تمرکز تر ټولو لوړ دی ^[3]. په یوې سیمه کې د سلګونو د نهنګونو د بقایاو موندنه د دې ښکاره کوي چې دا ځای شاید یو طبیعي دام یا د میلیونونو کلونو لپاره د کډوالۍ یو غوره ټکی شوی وي ^[2], ^[4].

د دې بهار ترلاسه کړل شوي معلومات به ساینسستانو سره د نهنګونو د تکامل (evolution) په نقشه کولو او د Pliocene epoch پر مهال د هندي اقیانوس د محیطي شرایطو په پوهیدو کې مرسته وکړي. د نوي منقرض شوي ډول د تحلیل په meio، ډله کولی شي د لرغونو اقیانوسونو د بیولوژیکي تنوع (biodiversity) او د هغو عواملو په اړه چې د دې ډول د ختمیدو لامل شول، ښه پوه شي ^[1].