د دوشمبرې، 8 جون 2024 په ورځ، په جنوبي فلپین کې د Mindanao ساحلې ته نږدې د 7.8 درجې زلزله راندهلې [1].

دا پیښه د سیمې د خپلو زلزلو وړاندې د سخت حساسیت ته اشاره کوي، چیرې چې قوي لړزې کولی شي ثانوي катастроفي لکه تسونامي او د ښاري جوړښتونو تخریب سبب شي.

دا زلزله د Cotabato Trench په اوږدوالی د ټیکټونیک (tectonic) تحرک له امله رامنځه شوه [1]. د لومړۍ لړزې څخه وروسته، چارواکو د ساحلي سیمو لپاره د تسونامي خبرتیاوې ورکړې. که څه هم ځینو راپورټونو اشاره کړې وه چې تر 10 قدمو پورې څپې ممکن وي [3]، خو په Mindanao ځینو سیمو کې ثبت شوي د تسونامي څپې تر 1.4 مترو پورې رسیدلې وې [4].

د تلفاتونو په اړه راپورټونه د مختلفو سرچینو له مخې توپیر لري. ځینې راپورټونو ویلي چې له یوېې دستې څخه زیات کسان مړه شوي [1]، پداسې حال کې چې نورو معلوماتو لومړی 19 مړه ښکاره کړي [2]. پخپله لومړنیو اټکلونو ته اشاره کړې وه چې د لومړی 15 کسانو د مړینې امله ده [5]. دا مړینې په اصلي توګه د لړزې پر مهال د ودانیو د نړېدو له امله رامنځه شوې [2].

د بیړنیو ځواب ویونکو او پوځي واحدونو د لټون او ژغورنې عملیاتو لپاره повлия شوو سیمو ته وغښتیشل. چارواکو د ژغورونکو موندلو لپاره د نړېدلو جوړښتونو له ډبرې او تخریب څخه د پاکولو کارونه پیل کړل. د لړزې شدت د جنوبي ټاپو په ټول کې پراخې پانیک (panic) ته لاره&(a) شو، چې د تسونامي د خطر په رښتیا کېدو سره د ساحلې سیمو څخه د خلکو په لوی شماره کډه leading-to-mass evacuations کړه [4].

سیمه ایزو چارواکو تر اوسه د инфраструкچر د زیانونو بشپړ ارزیو نه ده وړاندې کړې، خو د 7.8 درجې د دې پېښې کچه ښيي چې پر اوسیدو او تجارتي ملکیتونو یې د پام وړ اغیزه کړې [1].

“د Mindanao د ساحلې ته نږدې د 7.8 درجې زلزله راندهلې”

دا پېښه د Cotabato Trench د دوامداره خطر په اړه رڼا اچوي، چې په فلپین کې د زلزلو یو لوی سرچینه ده. د مړو د لومړنیو شمېرو او د څپو د उंची د اندازه کولو کې توپیر د لیرې ساحلې سیمو کې د بیړنیو ځوابونو د ګډوډ طبیعت څرګندونه کوي، چیرې چې د لوړې درجې پېښو پر مهال د اړیکو инфраструкچر ډیری وخت له کاره ګرځي.