په نیو کالیډونیا کې رایې ورکوونکو د یکشنباره، د جون ۲۸ نیټې په ورځ، د پاسیفیک د فرانسوي قلمرو د سیاسي راتلونکي ټاکلو لپاره ځانګړې محالۍ ترسره کړې [1, 2].

دا رایې ورکول د سیمې لپاره د یوې کلیدي turning point په توګه ګڼل کېږي، ځکه چې دا سیمه د استعمار ضد پیچلۍ او د ډیموګرافیکي بدلونونو سره لاس cramping کوي. د دې ټاکنو پایلې به په پاسیفیک کې د فرانسې د اوږدمودتې شتون او د هغو ټپو د خپلonomy (autonomy) په کچه اغېزه وکړي.

دا ټاکنې په دې قلمرو کې له ۲۰۱۹ کال راهیسې لومړی ځاییز رایې ورکول دي [3]. دا پروسه د دغو ټپو د هویت او د فرانسوي حکومت سره د دوی د اړیکو د قانوني چوکاټ په اړه د روانو بحثونو په جریان کې ترسره کېږي.

که څه هم اوسنۍ ټاکنې پر ځايیز حکومتوالي او سیاسي لور concentrate دي، خو دا قلمرو د خپل وضعیت په اړه د مستقیمو رایو یو تاریخ لري. په یوې پخوانۍ ریفرنډم کې، ۵۶.۴٪ رایې ورکوونکو د فرانسې څخه د خپلو定的ې وړاندیز رد کړ [4].

ځايیز چارواکو او څارونکو ویل چې اوسني مخاطره لوړې دي ځکه چې پایلې ممکن د دې ښکاره کړي چې قلمرو څنګه خپل داخلي اداره کول اداره کوي. د سیمې ډیموګرافیکي توازن په سیاسي بحثونو کې د اعتراض یو مرکزي ټکی پاتې کېږي، یو داسې عامل چې ډېری وخت د داسې لوړې مخاطرې رایو پر پایلو اغېزه کوي.

فرانسې د پاسیفیک کې د خپل موقعیت له امله په نیو کالیډونیا کې ستراتیژیک ګټې لري. د یکشنباره د ټاکنو پایلې به احتمالاً هغه ډیپلوماټیک او اداري چلند ټاکي چې پاریس به په راتلونکو forecasted کالونو کې د دې قلمرو په وړاندې adopted کړي.

“دا رایې ورکول د استعمار ضد، ډیموګرافیکي بدلونونو او په پاسیفیک کې د فرانسې د راتلونکي شتون لپاره کلیدي ګڼل کېږي.”

له ریفرنډمونو څخه ځايیزو ټاکنو ته لیږد د دې ته اشاره کوي چې د قلمرو راتلونکی د دوه اړخیزو د خپلو定的ې رایو پر ځای د институشنال حکومتوالي له لارې ټاکل کېږي. څرنګه چې نیو کالیډونیا په پاسیفیک کې د فرانسې لپاره یو ستراتیژیک مرکز دی، د ټاکنو پایلې به دا ټاکي چې آیا قلمرو د ډېرې خپلonomy (autonomy) په لور حرکت کوي یا د فرانسوي اداري سیسټم سره په کلین ډول تړلی پاتې کېږي.