ارکیولوجیسټانو چې د نوروې له چارواکو سره کار کوي، د ۱۸مې پېړۍ له یوې ډوبېとなった څخه شین او سپین چینوي پورسلین او اروپایي توکي ترلاسه کړي دي [1].

دا څېړنه د ۱۷۰۰ ل.م د منځنيې پرمهال د نړیوالو تجارتي لارو او د مصرفوونکو د خوښیو یو نادره فزیکي ریکارډ وړاندې کوي. څرنګه چې دا بېړی په خورا ژوروالي کې پرته وه او هیڅ څوک ورسره لاسننه نه وه کړې، نو دا اثار د هغه دور د یوې ناپېژاندې سوداګریزې بېړۍ د باران په اړه یو څرګند لید وړاندې کوي.

د ترلاسه کولو ټیم دا ډوبهとなった د نوروې د ساحل په نزدې کې د ۶۰۰ مترو په اټکاره ژوروالي کې موندلې [1]. دا عملیات د یوې پراخې میرین ارکیولوجیکي سروې برخه وه چې هدف یې په سیمه کې د تاریخي ډوبوとなった ګانو نقشه کول او مطالعه کول وو. ډایورانو او لرې-کنټرول تجهیزاتو څو توکي ترلاسه کړل، چې په کې د پورسلین پیالې، د ګیلاس ګوبلیټونه او د شاندلییر (روښنایۍ) برخې شاملې دي [2].

تخصصي memset ویلي چې دا بېړی د ۱۷۰۰ ل.م په منځنيو کې ډوبه شوې [1] — تقریباً ۳۰۰ کاله وړاندې [2]. که څه هم د بېړۍ پیژندنه لا څرګنده نه ده، خو د چینوي پورسلین او په اروپا جوړو لوکس توکو ترکیب ښيي چې دا یوه سوداګریزه بېړی وه چې د نړیوالو اوبو له لارې لوړ ارزښت لرونکي توکي لېږدوله.

دا اثار په ۲۰۲۴ کال کې د یادې سروې پر مهال ترلاسه شول [1]. د شاندلییرونو او ځانګړو ګیلاسونو شتون ښيي چې شاید دا بېړی د اروپا د شتمنو کورنیو لپاره توکي لېږدوله، پداسې حال کې چې پورسلین د ۱۸مې پېړۍ پر مهال په غرب کې د ختیو آسیایي سرامیکونو لپاره د دوامداره غوښتنې په څرګندولو کې مرسته کوي.

ارکیولوجیسټان اوس د دې موادو تحلیل کوي ترڅو د بېړۍ د اصل او منزل ټاکنه وکړي. د ځای ژوروالي احتمالاً باران د غلاوو او سختو جریانونو څخه خوندي ساتلی، چې د دې سبب ګرځیدلی چې توکي په داسې حالت کې پاتې شي چې د ۱۸مې پېړۍ د صنایعو په اړه مفصل مطالعه võimalه شي [1].

“ارکیولوجیسټانو شین او سپین چینوي پورسلین، د ګیلاس ګوبلیټونه او د شاندلییر برخې ترلاسه کړې دي”

د دې اثارو ترلاسه کول د ۱۸مې پېړۍ د میرین تجارت پیچلتیا په ګڼلو کې وړاندې کوي، چیرې چې اروپایي سوداګریزې بېړۍ د اسیا د لوکس توکو لپاره د پل لارې په توګه کار کاوه. د دې توکو په ۶۰۰ مترو ژوروالي کې خونдини پاتې کېدل تاریخپوهانو ته اجازه ورکوي چې د تجارت شویو پورسلین او ګیلاسونو ځانګړي ډولونه تحلیل کړي، چې احتمالاً د بېړۍ د تجارتي لارې یا د هغو ځانګړو بازارونو په پیژندلو کې مرسته کوي چې له ډوبیدو وړاندې یې خدمت کولیست.