د 2026 کال د می 21 په نېټه، د تېلو بیې 100 ډالرو ته نږدې شول، پداسې حال کې چې د منځني خاورو د سولې د تړون په اړه د کمزوری هیلو له امله د اسهامو بازارونه ټیټ شول [1].
دا بازارنیک بدلون د نړیوالو انرژي لګښتونو د جغرافیایي-سیاسي ناثاباتیتوب سره د لوړ حساسیت څرګندونه کوي. کله چې د لویو ځواکونو ترمنځ ډیپلوماټیکې هڅې ناکامه کیږي، پانګونکاران معمولاً د خوندي فعالو پانګونې (safe-haven assets) لور ته ځي او د رسایۍ د ګډوډیو خطر په بیو کې شاملوي.
د امریکا او ایران ترمنځ نویو حملو د سولې تړون په اړه پخلا optimism یا امیدونه له منځه وړي [2]. دې escalation یا توندې کېمې نړیوال بازارونه ناثابات کړي دي، ځکه چې търګار د یوې پراخې جګړې امکان څ찰وي چې کولی شي د تېلو د ترانزیټ پر لارو اغیز وکړي [1].
د خام تېلو بیې د هر بیرل لپاره 100 ډالرو ته نږدې کېدل [1]. دا زیاتوالی په هغه وخت کې رامنځه شو کله چې په سیمه کې د یوې باثباتې حل لارې امکان کم شو، چې دې کار په نړیوالو بازارونو کې د انرژۍ لګښتونو د زیاتوالي سبب وشو [3].
د جغرافیایي-سیاسي وضعیت د خرابېدو له امله د اسهامو بازارونو (Equity markets) ټیټوالی تجربه کړ [1]. که څه هم ځینې راپورونو د ځانګړو indexونو په اړه متضاد حرکتونه ښودلي، خو عمومي tendência داسې وه چې د امریکا او ایران ترمنځ د نویو 적اوتیو په ځواب کې اسهام ټیټ شول [4].
د تېلو او اسهامو دواړو بازارونو търګاران اوس د ډیپلوماټیکو لارو څارنه کوي ترڅو د tensão کمېدو یا de-escalation هر ډول نښانونه ومومي. دا ناثاباتیتوب د سولې د اوسنیو امکاناتو کمزورتیا څرګندوي، یو داسې وضعیت چې چیرې یوه یوازینۍ پوځي عملیات کولی شي په کالیزو توکو (commodities) کې سمدستي د بیو بدلون ته لاره가지 {2].
“د تېلو بیې 100 ډالرو ته نږدې شول”
د امریکا او ایران ترمنځ د tensione او د تېلو د بیو ترمنځ تړاو دا ښیي چې څنګه جغرافیایي-سیاسي خطرونه د نړیوال inflation یا قیمتي زیاتوالي اصلي لامل پاتې کیږي. د خام تېلو د بیو 100 ډالرو ته رسیدو سره، په منځني خاورو کې Prolonged instability یا Prolonged ناثاباتیتوب کولی شي د انرژۍ د لوړ لګښتونو له لارې پر نړیوالو اقتصادونو فشار ورکړي، چې احتمالا به د اسهامو بازارونو ګټې له منځه وړي او د مرکزی بانکونو هڅې د بیو د ثبات ساتلو لپاره پیچلې کړي.
