د ایران د شخړې په وړاندې د پاناما کاناټ د عاید په زیاتوالي تمه

د پاناما کاناټ د عاید او د کښتیو د تېرویدو په حجم کې د زیاتوالي تمه لري، ځکه چې کښتیې د خراب شوي هرمز تنگ څخه ځان ساتي [1, 2].

دا بحري لوژستیکي بدلون ښیي چې څنګه په مینځني شرق کې جيوپولیتیکي ناثاباتکی کولی شي سمدستي د نړیوالې سوداګریزې نمونې بدل کړي. لکه څنګه چې د هرمز تنگ کم ګټور کیږي، د پاناما کاناټ د هغو کښتیو لپاره د یوې مهمې بدیل لارې په توګه کار کوي چې غواړي د اکمالاتو د زنجیر (supply chain) ثبات وساتي.

د پاناما کاناټ مدیر Ricaurte Vásquez وویل چې د ټرافیک دا زیاتوالی د ایران په تړاو د شخړې له امله رامنځته شوی [1, 2]. په مینځني شرق کې خرابات Shipping شرکتونه مجبوروي چې د نړۍ په کچه د توکو د انتقال لپاره خوندي یا ډیر باوري لارې لټوي.

د هرمز تنگ کې د امنیتي اندېښنو ترڅنګ، د تېلو د قیمتونو لوړوالی هم د کښتیو د مالدارانو پر دې پریکړه اغیزه کوي چې له کاناټ څخه ګټه پورته کړي ^[1]. دا اقتصادي فشارونه، د سیمې له شخړې سره یوځای، کاناټ د هغو کسانو لپاره یو جذاب انتخاب ګرځوي چې د مینځني شرق له ناثابته اوبو څخه ځان ساتي.

Carlos Ruiz-Hernandez، چې یو senior adviser او د پاناما پخوانی د بهرنیو چارو معاون و، ویل چې د مسیرونو د بدلون دې tendência ټاکلې اغیزې کړې دي ^[1]. د کاناټ ادارت د ټرافیک جریان څاري، ځکه چې ډیری کښتیې د ایران له اغیزمنې سیمې څخه د تېرېدو د مخنیوي لپاره خپلو دودیزو لارو څخه منحرف شوي دي.

دا فعالیت په داسې حال کې زیاتیږي چې کاناټ په دوامداره توګه ځان د نړیوالې سوداګریزې د یوې اصلي رګ په توګه وړاندې کوي. د نورو نړیوالو تنگو لارو څخه د redirect شوي ټرافیک absorb کولو وړتیا، په یوې fragmented جيوپولیتیکي منظره کې د دې اوبايي لارې ستراتیژیک اهمیت په ګوټه کوي [1, 2].