په جرمني کې د Biological Cybernetics لپاره د Max Planck Institute څېړونکو د کبو په جګر کې داسې حدیده-بډبندې ایمیونولوژیکي حجرې پیژندلې چې د magnetic compass یا مقناطیسي قطب په څیر عمل کوي.
دا څېړنه د یوې پخوانۍ بیولوژیکي پېړۍ ځواب پیدا کړی چې په اړه یې پوښتنه کېده چې کبان څنګه په پراخو فاصلو کې خپل منزل ته رسیږي. د مرغانانو د magnetoreception میکانیزم پوهیدل د دې په اړه بصیرت وړاندې کوي چې حیوانات څنګه د بقا او کوچ لپاره د ځمکې له مقناطیسي ساحې سره تعامل کوي.
په Max Planck Institute کې ترسره شوې څېړنې ښکاره کړه چې دا ځانګړې ایمیونولوژیکي حجرې مرغانانو ته اجازه ورکوي چې مقناطیسي ساحې تشخیص کړي [1, 2]. سره له دې چې پخوانۍ تیورۍ اکثره د چوغې یا سترګو په اړه وې، دا څیړنه وړاندیز کوي چې جګر د مرغانانو د داخلي لارښوونې سیسټم کې یو کلیدي رول لوبوي [2, 3, 4].
کبان د خپلې دغه extraordinary وړتیا لپاره پیژندل کیږي چې له څو زره کیلومترو څخه لیرې له خپل کور څخه بیرته راستون شي [5]. د دې حدیده-بډبندې حجرې شتون د یوې بیولوژیکي انټرفیس ته اشاره کوي چې مقناطیسي سیګنالونه په navigation data یا navigational معلوماتو بدلوي، یو داسې پروسه چې کبان ته اجازه ورکوي په زرګونو میلو کې یو ثابت مسیر وساتي.
په جګر کې د دې حجرې پیژندنه د مرغانانو د بیولوژۍ په علمي پوهه کې یو بدلون标志 کوي [1, 2]. د بیولوژیکي قطب د جلا کولو په Procurment سره، څېړونکو د هغه حسي اپارې لپاره یو فزیکي ځای وړاندې کړی چې د لسیزو راهینې بیولوژیسټانان حیران کړي وو [1, 4].
دا موندنه وړاندیز کوي چې ایمیونولوژیکي سیسټم ممکن په ځینو ډولونو کې دوه هدفونه لرून، هم د دفاعي میکانیزم او هم د حسي ارګن په توګه کار وکړي [2, 3]. څېړونکو پر جګر باندې تمرکز وکړ ځکه چې هلته د حدیده (iron) درجه لوړه ده، چې د مقناطیسي قطب د فعالیت لپاره اړینه ده [2, 4].
“د کبو په جګر کې حدیده-بډبندې ایمیونولوژیکي حجرې د magnetic compass په څیر عمل کوي.”
په جګر کې د مقناطیسي قطب ځای په ځای کول د پخوانیو علمي مفروضاتو نفی کوي چې magnetoreception یوازې د سر یا سرې برخې ته محدود وو. دا د مرغانانو په navigation کې یو پیچلی او سیسټمیک چلند وړاندیز کوي او ممکن د دې په اړه نوي کشفونه وکړي چې څنګه نور کوچ کوونکي ډولونه د مکاني جهت (spatial orientation) لپاره له داخلي ارګانو څخه ګټه اخلي.
